Jean-Baptiste Fressoz

In 2025 hebben zowel China als India minder elektriciteit opgewekt uit steenkool dan het jaar ervoor. Het is 52 jaar geleden dat dat in beide landen tegelijk gebeurt. Als die trend aanhoudt, kan dat een belangrijk keerpunt zijn in de strijd tegen de klimaatverandering. Steenkool is de energiebron met de hoogste CO2-uitstoot. China is momenteel de grootste uitstoter van broeikasgassen ter wereld, India staat op de derde plaats.

2026 wordt cruciaal voor het klimaat: de hoop van Parijs is voorbij, want de VN erkent dat we de grens van 1,5 graden opwarming van de aarde overschrijden. Terwijl koraalriffen verdwijnen en tropische bossen meer CO₂ uitstoten dan ze opnemen, blijft de politiek achter. Toch ontstaan positieve kantelpunten: hernieuwbare energie zal voor het eerst meer stroom leveren dan steenkool.

Er zijn momenten waarop de politieke waan van de dag obscene proporties aanneemt. Terwijl regeringen zich verliezen in tabellen, belastingkredieten en begrotingsspelletjes, voltrekt zich elders het echte tekort: een moreel en ecologisch bankroet. De aarde is aan het kantelen. Wij doen alsof dat een begrotingsprobleem is.

“Scholen dagenlang gesloten wegens hittegolf”? In de grote treinstations van het land kon je gisteren de voorpagina’s van de kranten van morgen lezen.

De oceanen verzuren een pak sneller dan verwacht. Een belangrijk kantelpunt waar wetenschappers al jaren voor waarschuwen, blijkt vijf jaar geleden al bereikt.

De mensenrechtenbeweging staat op een kantelpunt. Volgens Amnesty International duwt het beleid van president Trump de wereld sneller richting autoritair misbruik, oorlog en klimaatchaos.

De metafoor van het 'tipping point' of 'kantelpunt' is contraproductief in de context van de klimaatopwarming, argumenteert een groep wetenschappers in het vakblad Nature. Het concept kan mensen in verwarring brengen en actie in de weg staan, denken de onderzoekers.

De Europese landbouw staat op een kantelpunt. Terwijl klimaatverandering, strikte milieuregels en economische druk het leven van boeren bemoeilijken, dreigt een veel ernstiger crisis: voedseltekorten. “Honger is dichterbij dan we denken,” waarschuwt boer Tijs Boelens.

Cruciale kantelpunten in het klimaatsysteem van de aarde komen in sneltempo dichterbij. Dat blijkt uit het grootste onderzoek ooit naar “tipping points”. Meer dan tweehonderd wetenschappers werkten mee aan een tekst met waarschuwingen en aanbevelingen, die is gepresenteerd op de klimaattop in Dubai (COP28).

Door dit warmere weerpatroon komt de aarde volgend jaar misschien in een nooit eerder geziene situatie terecht.