Jean-Marc Jancovici

Een accu die liefst minstens tien jaar meegaat, geen zeldzame grondstoffen nodig heeft en snel oplaadt? Wetenschappers werken eraan, ook bij technologie die al bestaat. ‘Aan lithiumionaccu’s kunnen we nog flink wat verbeteren.’

Een zucht van opluchting bij de auto-industrie, nu ze tegen 2035 dan toch niet uitstootvrij moet zijn. Is dit de reddingsboei voor de sector of zal de versoepeling net de afstand met China alleen maar vergroten? En wat ga jij als consument daarvan merken? 5 vragen en antwoorden.

De groene transitie heeft een donkere keerzijde, schrijven Nancy Govaerts en Jennifer Van Driessche van WSM. ‘Terwijl Europa inzet op elektrische auto's en hernieuwbare energie, worden de benodigde grondstoffen gewonnen in mensonterende omstandigheden in DR Congo. Achter onze duurzame toekomst schuilt een schrijnende realiteit van uitbuiting, kinderarbeid en milieuvernietiging.’

Europa zal dit jaar 20 miljoen ton CO2 besparen dankzij de opmars van elektrische auto’s, blijkt uit cijfers van transport- en milieukoepel Transport

In Brussel zorgt de omslag naar een fietsvriendelijke stad voor veel weerstand. Een bredere aanpak, een duidelijkere communicatie én een voortrekkersrol voor jongeren kunnen het draagvlak voor die transitie vergroten.

De belofte van duurzaamheid wordt vaak gepresenteerd als oplossing voor klimaatproblemen. Maar wat als die duurzaamheid slechts een nieuwe verpakking is van oude neokoloniale en kapitalistische structuren? 'Groene' alternatieven, zoals de elektrische auto, versterken in werkelijkheid de ongelijke machtsverhoudingen tussen het Globale Noorden en het Globale Zuiden.

De ceo’s van meer dan vijftig bedrijven roepen de nieuwe EU-Commissie op om vast te houden aan het klimaatdoel van uitstootloze auto’s tegen 2035. De doelstelling geeft de sector de zekerheid die broodnodig is om de transitie tot een goed einde te brengen, zeggen onder meer Volvo, Maersk en Uber.

Indonesië verbiedt de export van ruw nikkelerts. Wie de rode grondstof wil opgraven, moet smelterijen en staalfabrieken bouwen. Wijzen op de desastreuze milieu-impact van de nikkelboom wordt niet in dank afgenomen.

Een accu die liefst minstens tien jaar meegaat, geen zeldzame grondstoffen nodig heeft en snel oplaadt? Wetenschappers werken eraan, ook bij technologie die al bestaat. ‘Aan lithiumionaccu’s kunnen we nog flink wat verbeteren.’

De wereldwijde overschakeling op groene energie doet de vraag naar een aantal cruciale grondstoffen enorm stijgen. Europa is voor deze grondstoffen grotendeels afhankelijk van import uit andere landen. Met de Critical Raw Materials Act wil de EU die afhankelijkheid bijsturen.

Maar liefst 77 procent van de dieselmodellen toont in officiële tests “verdachte” stikstofniveaus. Dat wijst volgens ICCT, de ngo die in 2015 het oorspronkelijke dieselschandaal aan het licht bracht, op “waarschijnlijk” gesjoemel.

De omslag naar een klimaatneutrale samenleving is nog te veel een initiatief van het individu. Dat kan anders, meent armoede-expert Tim Goedemé. We moeten systematisch, wijk per wijk, mensen helpen om de overstap te maken. 'Een democratie, daar moet je actief aan werken. We beseffen dat soms te weinig.’

Het aantal lage-emissiezones in Europa is de afgelopen drie jaar met 40 procent toegenomen en zal bijna verdubbelen tegen 2025. Steeds meer steden willen ook een totaalverbod op vervuilende auto’s.

Een overwinning voor de samenleving en de strijd tegen vervuiling: de regeringen van de EU hebben een overeenkomst bereikt om een einde te maken aan de verkoop van nieuwe auto's met een verbrandingsmotor. Maar de datum is niet ambitieus genoeg. Als de EU haar verplichtingen in het kader van het klimaatakkoord van Parijs wil nakomen, moet de verkoop van nieuwe benzine-, diesel- en hybride auto's al in 2028 stoppen.

Een snelle omschakeling naar elektrische auto’s is mogelijk, ook zonder de Russische nikkelvoorraden. Dat staat in een studie van denktank Transport & Environment (T&E). Er zijn genoeg grondstoffen om in de volgende twee jaar wereldwijd 14 miljoen elektrische auto’s te produceren.

De klimaatimpact van reclames voor auto’s en vliegtuigreizen in de Europese Unie is vergelijkbaar met de totale uitstoot van België, stelt een studie door Greenpeace en het New Weather Institute. De organisaties pleiten voor een Europees verbod zoals dat bestaat voor tabaksreclame.