Groenland

Ook ons land is kwetsbaar voor natuurbranden, zo bewees de brand in de Hoge Venen vorige maand. Door de klimaatverstoring stijgt het risico op zulke branden. VRT NWS zoekt uit hoe we ons daartegen kunnen wapenen, en welke maatregelen de politiek wil doorvoeren: "We hebben iets nodig als de Hoge Gezondheidsraad, maar dan voor natuurbranden."

"Mijn mama is overleden door de hittegolf." Dat persoonlijke verhaal deelt politiek analist Bart Eeckhout, niet alleen uit verdriet, maar ook uit een diepe woede over het stilzwijgen van de politiek deze zomer. "Dit is buiten mijn comfortzone, maar ik wil dat stilzwijgen doorbreken."

De zomer van 2026 wordt allicht de warmste ooit sinds het begin van de metingen in ons land in 1833. Dat zegt David Dehenauw, hoofd van de dienst Voorspellingen van het KMI. Hij schat dat de gemiddelde temperatuur over het hele seizoen gemiddeld 20,2 of 20,3 graden Celsius zal bedragen. Hij voorspelt ook het mogelijk warmste jaar ooit.

Groen en water zorgen ervoor dat de stad 's nachts sneller afkoelt. Een simpele oplossing die we ook als burger meer ter harte kunnen nemen in tijden waarin hete zomers het nieuwe normaal lijken te worden, blijkt uit de resultaten van het ‘Tuintesters’-project van Stad Mechelen, Natuurpunt en de Universiteit Antwerpen.

De hittegolf die we nu meemaken, kan een 'opwarmer' zijn van een lange, hete zomer. Volgens verschillende internationale weermodellen wordt de zomer waarschijnlijk 1 tot 2 graden warmer dan normaal. "De kans op een koele en natte zomer is klein, terwijl de kans op warmer en droger weer veel groter is", zegt KMI-weerman David Dehenauw. "Al blijft het kansberekening."

De temperaturen stijgen niet alleen bij ons tot recordhoogtes, maar ook in andere Europese landen. De hitte eist een zware tol met 7 doden in Frankrijk en 6 doden in het Verenigd Koninkrijk. Het warme weer in Zuid-Europa is nog niet voorbij: daar kan het kwik nog stijgen tot lokaal 40 graden. Deze situatie is "uitzonderlijk, historisch en ongekend", zegt klimatoloog Matthieu Sorel in de Franse krant Le Monde.

De voorbije hittezomer heeft naar schatting minstens 24.400 Europese hittedoden veroorzaakt. 16.500 van die doden, of 7 op de 10, zouden niet gevallen zijn zonder de klimaatopwarming. Dat berekende een team van 11 klimaatwetenschappers. Ze waarschuwen dat veel van die hittedoden niet in de statistieken belanden. Vooral ouderen en mensen met onderliggende gezondheidsproblemen zijn kwetsbaar.

Een kwart van de Europese regio’s heeft deze zomer te maken gekregen met hittegolven, droogtes en overstromingen. De economische verliezen worden op 43 miljard euro geschat, en dat cijfer zal nog flink stijgen de komende jaren.

De door de mens veroorzaakte klimaatverandering maakte de droogte die Zuid-Europa dit voorjaar trof 10 keer waarschijnlijker. Dat besluiten klimaatwetenschappers van het collectief World Weather Attribution. Die droogte leidde tot verwoestende zomerbranden in onder andere Turkije, Griekenland en Cyprus. Als de klimaatverandering zich verder doorzet, dreigen zulke megabranden nog veel alledaagser te worden dan ze vandaag al zijn.

Hevige regenbuien in de zomer worden een stuk frequenter en intenser in de Alpen, waarschuwt de Universiteit van Lausanne.

Het water van de Middellandse Zee is nu al even warm als normaal aan het einde van de zomer. Daardoor stijgt de kans op hevige stormen in het najaar. Dat zegt klimaatwetenschapper Niels Souverijns. "In Valencia vrezen ze nu al voor een nieuwe waterbom. De omstandigheden zijn er ideaal voor."

België zal ook op 12 mei geen nationaal klimaatplan indienen bij de Europese Commissie. Nochtans loopt dan het uitstel af dat ons land had verkregen van de Commissie. Federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés) maakt zich sterk dat er deze zomer wel een klimaatplan zal zijn.

De insectentelling van Natuurpunt deze zomer levert ‘verontrustende’ resultaten op: bij heel wat insectensoorten is een sterke achteruitgang vast te stellen. Vooral hommels, vlinders en zweefvliegen bleven deze zomer weg.

In 2050 zullen we met pieken rond de 50°C zitten. Dat zegt François Massonet, professor aan de UC Louvain.

De stad Kopenhagen beloont toeristen die zich duurzaam en verantwoordelijk gedragen. Wie zich bijvoorbeeld met de fiets verplaatst of meehelpt met het opruimen van zwerfvuil in het park of aan de haven, mag een beloning verwachten. Dat heeft de dienst voor toerisme aangekondigd. Het pilootproject start vandaag en loopt over 4 weken.

Wetenschappers waarschuwen voor een stijging aan sterfgevallen door de hitte, nu in grote delen van de wereld juni tot augustus de heetste periode ooit kan worden. De recente golf van hoge temperaturen "is slechts een teken van wat komen gaat", waarschuwt speciaal adviseur voor klimaatverandering van de VN, Selwin Hart in de Financial Times. Landen moeten volgens hem dringend actie ondernemen om mensen te beschermen tegen de extreme hitte.

Het lijkt erop dat de temperatuurverschillen tussen zomers en winters in de toekomst zullen toenemen. Ook de kans op hittegolven gaat toenemen.

Tijdens het Plioceen, zo’n drie miljoen jaar geleden, was de aarde gemiddeld drie graden warmer dan in de pre-industriële periode. Even warm dus als de meest waarschijnlijke opwarmingsscenario’s voorspellen voor 2100. Fossiele schelpen uit de Noordzee tonen aan dat de zomers 4,3 graden warmer waren, en de winters ‘maar’ 2,5 graden.

Zijn we soms bang van de stilte? vraagt MO*columnist Jan Mertens zich af. ‘In tijden van een kantelend klimaat kan net een beetje stilte ons misschien wel helpen om in te zien hoe absurd het “normale” kan zijn.’

Toeristen trekken naar de Middellandse Zee alsof er niets aan de hand is, maar de huidige hittegolven zijn wel degelijk een game changer, schrijven experten Susanne Becken en Johanna Loehr. Hoe, waar en wanneer we reizen gaat de komende jaren sterk veranderen.