Justice & Paix

De schok was groot in de Europese regeringskamers. Bijna honderd mensen verloren hun leven. Vele honderden waren hen al voorgegaan. De reactie liet niet op zich wachten: een Europese spoedconferentie. Dat klinkt hoopgevend. Tot je ontdekt waarover die conferentie gaat.

Frankrijk en Spanje zijn niet alleen aangewezen op zichzelf om de enorme bosbranden op hun grondgebied te bestrijden. Ze kunnen ook rekenen op blusmaterieel en brandweerlui uit andere Europese lidstaten. De Europese Unie werkt ook aan een eigen vloot met blusvliegtuigen, maar dat zal wellicht niet volstaan om het stijgende aantal bosbranden het hoofd te bieden. Daarom zet de Europese Commissie sinds dit jaar meer in op preventie: "De beste brand is de brand die niet ontstaat."

Europese leiders flirten met de afbraak van de mensenrechten. Onder het mom van het inperken van migratie en het verzekeren van de nationale veiligheid, wordt de reikwijdte van de mensenrechten steeds vaker openlijk in vraag gesteld. En dat is niet onschuldig, oordelen mensenrechtenexperten.

Je treinreis doorheen Europa met 1 enkel treinticket van begin tot einde afleggen: dat wil de Europese Commissie realiseren met een nieuw voorstel voor een eengemaakt reisbiljet over alle spoorwegmaatschappijen heen. Het moet reizen eenvoudiger én goedkoper maken en moet ook meer rechten garanderen, zoals wanneer je een aansluiting mist.

Europa zal niet ontkomen aan de ernstige gevolgen van de klimaatverandering: ongekende hittegolven, verwoestende bosbranden en een voortdurende afname van de biodiversiteit worden het nieuwe normaal op het continent. Dat is de conclusie van de Europese Staat van het Klimaat 2025.

Industriële visserij met bodemsleepnetten brengt enorme schade toe aan de Europese wateren, blijkt uit onderzoek van National Geographic. De destructieve praktijk aan banden leggen kan de belastingbetaler, het klimaat, maar ook de vissers ten goede komen.

Het aantal sterfgevallen door hitte, toenemende voedselonzekerheid en snellere verspreiding van ziekten stijgt sterk in Europa. Maar er is ook hoop, want Europa heeft de middelen om het roer te keren, stelt grootschalig onderzoek in het medische tijdschrift The Lancet.

Krijgt de Europese industrie korting op haar CO2-uitstoot? Dat is een van dé grote vragen die deze week voorligt op de Europese industrietop. Vooral bedrijven die veel uitstoten, zoals chemische of metaalbedrijven, zeggen dat de Europese klimaatkosten het onmogelijk maken om te concurreren met niet-Europese bedrijven. De Europese Commissie is bereid om het systeem te herzien: "Er zijn geen heilige huisjes."

Europa zal een torenhoge factuur betalen voor de toenemende vervuiling met PFAS, blijkt uit een rapport van de Europese Commissie. Dat schat de kosten voor de samenleving in: 440 miljard euro tegen 2050.

Steeds meer en intensere hittegolven maken niet alleen veel menselijke slachtoffers. Ze vormen ook voor de Europese veestapel een steeds groter probleem. Tegen het midden van de eeuw kunnen miljoenen dieren getroffen worden door de hitte.

Voorlopig lijkt het erop dat België geen miljoenenfactuur hoeft te verwachten van de Europese Unie vanwege zijn klimaatbeleid. Na maanden van uitstel oordeelt de Europese Commissie dat het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP) dan toch voldoet aan de doelstellingen. Maar dan wel als er de volgende 4 jaar meer aandacht gaat naar hernieuwbare energie en het verduurzamen van het transport. Wordt daar niet snel vooruitgang geboekt, dan dreigen er nieuwe kosten.

De plannen van de Europese Commissie om de regels voor pesticiden ingrijpend te versoepelen zijn onrechtmatig. Dat stelt een juridisch advies op vraag van een coalitie van milieu- en consumentenorganisaties.

Ook na 2035 zullen er in de Europese Unie nog wagens met verbrandingsmotoren verkocht mogen worden. De Europese Commissie stelt vandaag een versoepeling voor van het geplande verbod op nieuwe benzine- en dieselwagens. Autofabrikanten zullen nog steeds een beperkt aandeel hybridewagens en auto's met traditionele verbrandingsmotoren mogen verkopen. Maar ze zullen de veroorzaakte uitstoot wel moeten compenseren met groen staal en biobrandstoffen.

De EU-ministers van Binnenlandse Zaken hebben politieke overeenstemming bereikt over een nieuwe EU-terugkeerregeling voor asielzoekers van wie het verzoek is afgewezen. De kern van de deal: meer detentie, zwaardere sancties en een vergaande ontneming van rechten op basis van migratiestatus.

Met haar onderhandelingspositie over het terugkeerbeleid volgt de Europese Raad het Amerikaanse voorbeeld en kiest het voor een de facto deportatieregime. Dat zeggen onder meer Human Rights Watch, Dokters van de Wereld en Amnesty International. Ze spreken van ‘keiharde beleidsmaatregelen die een totale minachting voor het internationaal recht en de menselijke waardigheid tonen.’

Bernard Mazijn, oud-beleidsdirecteur duurzame ontwikkeling en sociale economie herinnert zich hoe moeilijk overheidsbeleid tot stand komt in ons gefederaliseerd land. Nu de Europese Unie de klimaatdoelstellingen bepaalt en geld aan de lidstaten geeft om die te realiseren, zal België dit keer wel beleid uitwerken voor de man en vrouw in de straat?

Met de klimaatconferentie in Belém in zicht bereikte de EU eindelijk een akkoord over haar uitstootdoel voor 2040. Maar België onthield zich opnieuw. Joanna Wils en Caroline Herman, VN-jongerenvertegenwoordigers voor duurzame ontwikkeling bij de Vlaamse Jeugdraad, vragen zich af waarom ons land halsstarrig afzijdig blijft in een tijd waarin klimaatactie dringender is dan ooit.

De EU is het eens geworden over klimaatdoelen in aanloop naar de klimaattop in Brazilië (COP30). Milieu- en klimaatorganisaties zijn blij dat er een deal is, maar vinden die inhoudelijk ‘lauw’.

Meer dan 400 voormalige ministers, ambassadeurs en hoge ambtenaren van de EU en de lidstaten zijn blij met de eerste resultaten van het vredesplan van Donald Trump voor Israël en Palestina. Maar ze waarschuwen dat het werk pas begint. In hun gezamenlijke oproep vragen zij dat de EU, de VN en de internationale gemeenschap nu alles op alles zetten voor een duurzame, rechtvaardige vrede.

Opnieuw dient België een nationaal energie- en klimaatplan in waarvan het weet dat het niet voldoet aan wat Europa vraagt. In 2030 zal ons land 42,7 procent minder CO2 uitstoten dan in 2005. Nochtans liet de Europese Commissie ons land anderhalf jaar geleden al weten dat dat niet volstaat. Toch vermijdt België wellicht boetes door enkele boekhoudkundige meevallers, met dank aan de corona- en energiecrisis.