Opvolging

In België zijn dit jaar al 117 natuurbranden geteld, al 2 meer dan in heel 2025. Vooral de provincie Limburg wordt zwaar getroffen. Dat blijkt uit cijfers van de UGent: "De impact van klimaatverandering beperkt zich niet tot de landen rond de Middellandse Zee. Ook in België stijgt het risico", waarschuwen de onderzoekers.

Jean-Pascal van Ypersele, misschien wel de meest vooraanstaande klimaatwetenschapper van ons land, laakt het volgens hem ontoereikende klimaatbeleid. Dat heeft er mee toe geleid dat er in België deze zomer al 2.000 hittedoden vielen, zegt hij. "Politici kunnen niet zeggen dat ze niet wisten wat hen te doen stond."

Frankrijk en Spanje zijn niet alleen aangewezen op zichzelf om de enorme bosbranden op hun grondgebied te bestrijden. Ze kunnen ook rekenen op blusmaterieel en brandweerlui uit andere Europese lidstaten. De Europese Unie werkt ook aan een eigen vloot met blusvliegtuigen, maar dat zal wellicht niet volstaan om het stijgende aantal bosbranden het hoofd te bieden. Daarom zet de Europese Commissie sinds dit jaar meer in op preventie: "De beste brand is de brand die niet ontstaat."

Een enorme natuurbrand zoals die rond Bordeaux hebben we in België nog nooit gehad, en zo'n brand zal zich normaal gezien ook niet snel voordoen. Dat komt doordat de weersomstandigheden bij ons gunstiger zijn en onze natuurgebieden minder groot zijn. Ons land heeft zich de voorbije jaren ook beter voorbereid, maar zeg nooit nooit, waarschuwen bosbrandexperts.

De natuurbranden in Frankrijk worden aangevuurd door een fenomeen dat in Europa vrij nieuw is: de pyrocumulonimbus. Dat is een onweerswolk die zich vormt door de hitte van een enorme bosbrand. Zo'n pyrocumulonimbus kan vuurgensters in het rond slingeren en zelfs tot bliksem leiden, en dat maakt hevige natuurbranden nog moeilijker te bestrijden.

De bosbranden die vandaag Europa teisteren, zijn een gevolg van de klimaatverandering waarvoor wetenschappers al decennialang waarschuwen. Dat zegt hoogleraar duurzaamheid Hans Bruyninckx. Ondanks de grote impact van de klimaatverandering op onze gezondheid, blijft een serieus politiek antwoord volgens hem achter. "Wij worden al lang weggezet als klimaatalarmisten, maar helaas zijn de wetten van de fysica wat ze zijn."

"Vooral de oudste bostypes hebben eerder honderden dan tientallen jaren nodig om te herstellen." Dat zegt bosbeleidsexpert Pieter Van de Sype over de natuurbrand die sinds zondag woedt in Fontainebleau, nabij Parijs. Het door Unesco-erkende bos van liefst 25.000 hectare groot - of zo'n 36.000 voetbalvelden - staat bekend om zijn uitzonderlijke biodiversiteit.

Steden en gemeenten moeten een versnelling hoger schakelen om zich voor te bereiden op klimaatrisico's, zoals zware overstromingen. Daarvoor waarschuwt CERAC, het centrum dat de klimaatrisico's in ons land analyseert, 5 jaar na de waterbom in het oosten van België. Het centrum wijst op 3 grote knelpunten: te weinig personeel en geld, te ingewikkelde instrumenten en een versnipperde bevoegdheidsverdeling.

Het Nederlandse Giga Storage kan in september starten met de bouw van het grootste Belgische batterijpark ooit, op de site van de voormalige zinkfabriek van Rotem (Dilsen-Stokkem). Er komen 640 grote batterijen die samen 2.800 MWh aan groene stroom kunnen opslaan.

Tijdens de hittegolf tussen 18 juni en 1 juli stierven er 1.747 mensen meer dan gemiddeld. Dat blijkt uit cijfers over de oversterfte die Sciensano vandaag vrijgeeft. Vooral in Wallonië stierven er opvallend meer mensen dan normaal. Volgens Sciensano gaat het om de hoogste sterftecijfers tijdens een hittegolf sinds de eerste analyses in 2000.

Het leven in het Belgische strandwater is in 30 jaar tijd fundamenteel veranderd. Onder meer de grijze garnaal en de strandkrabben gingen fors achteruit. "Ik was zwaar onder de indruk toen ik de eerste keer de data kon inkijken. Niets is nog wat het lijkt. De strandwaterfauna is verarmd, 'verwarmd', vervreemd en verslijmd", zegt Jan Seys van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ).

Terwijl het zuiden van Europa nog meer dan normaal geteisterd wordt door bosbranden, krijgen de Verenigde Staten een hittegolf over zich heen. Met het weerfenomeen El Niño heeft dat weinig te maken. We voelen vooral de gevolgen van de klimaatverandering.

De bosbranden die momenteel in Catalonië woeden, worden aangewakkerd door de tramuntana. Dat is een harde, droge noorderwind die vanuit de bergen aan komt waaien en voortdurend van richting kan veranderen. Zo'n brand bestrijden, is geen eenvoudige opdracht.

Komt er een nieuw 'plasticverdrag'? In Nairobi (Kenia) zitten internationale onderhandelaars daarover samen. De wereldwijde plasticafvalberg is enorm en blijft groeien. Een nieuw verdrag moet de vervuiling een halt toeroepen. VRT NWS sprak met de Belgische co-delegatieleider Sophie Mirgaux Dillien. "China stelt zich constructief op."

Vooral ouderen en mensen met een zwakke gezondheid lijden onder extreme hittepieken zoals die van eind juni. Hittegolven versnellen dan ook het overlijden van terminaal zieke mensen en (vooral) 85+'ers. Het nuanceert de oversterftecijfers na de extreme hittegolf in juni, maar het roept ook vragen op: "Veel rusthuizen zijn niet voorzien op de hitte."