Opvolging

Extreme hittegolven laten er geen twijfel meer over bestaan: de opwarming van de aarde is een acute bedreiging. Toch blijft het officiële klimaatbeleid zich richten op symptoombestrijding, doekjes voor het bloeden. Zolang de fossiele kraan wijd open staat, is adaptatie een illusie. Een urgente boodschap van verzet door Aviel Verbruggen.

Netbeheerder Elia verwacht dat ons stroomverbruik de komende 10 jaar met bijna 60 procent zal stijgen. Vooral het toenemende aantal elektrische autos, energieverslindende datacenters en warmtepompen die onze gasverwarming moeten vervangen, drijven de vraag naar stroom op. Om daaraan te voldoen, is het equivalent van 4 grote energiecentrales nodig en zal België 30 procent van zijn stroom moeten invoeren.

Augustus 2026 was wereldwijd de warmste maand ooit gemeten. Gemiddeld was het vorige maand net geen 17 graden Celsius. Dat blijkt uit cijfers van de Europese klimaatdienst Copernicus. Ook het zeewater was warmer dan ooit.

De afgelopen weken werden Vlaanderen en grote delen van West-Europa getroffen door een langdurige periode van warmte en droogte, met ingrijpende gevolgen voor mens en natuur. Lage waterstanden, mislukte oogsten, hittestress, oversterfte en natuurbranden maakten duidelijk dat mooi zomerweer ook een keerzijde heeft. Hydroloog Patrick Willems en doctoraatsonderzoeker Laurens Breugelmans van de KU Leuven trekken vijf lessen voor de toekomst.

"Mijn mama is overleden door de hittegolf." Dat persoonlijke verhaal deelt politiek analist Bart Eeckhout, niet alleen uit verdriet, maar ook uit een diepe woede over het stilzwijgen van de politiek deze zomer. "Dit is buiten mijn comfortzone, maar ik wil dat stilzwijgen doorbreken."

Jonge kinderen worden wereldwijd het hardst getroffen door de klimaatverandering. Dat zeggen onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel in een nieuwe studie. "Vandaag hebben al bijna 3 keer zo veel jonge kinderen last van hittestress als zestigers. En de aantallen zullen alleen maar stijgen", zegt klimaatwetenschapper Wim Thiery.

Nog nooit sinds het begin van de metingen in 1979 was het oceaanwater zo warm. Zaterdag haalde het water aan de oppervlakte wereldwijd gemiddeld 21,1 graden Celsius. Dat meldt Copernicus, het Europese programma dat onder andere de temperatuur van de oceaan meet. Daardoor krijgt de oceaan het steeds moeilijker om de planeet te helpen afkoelen, waarschuwt Bart De Smet van het Vlaams Instituut voor de Zee.

De zomer van 2026 wordt allicht de warmste ooit sinds het begin van de metingen in ons land in 1833. Dat zegt David Dehenauw, hoofd van de dienst Voorspellingen van het KMI. Hij schat dat de gemiddelde temperatuur over het hele seizoen gemiddeld 20,2 of 20,3 graden Celsius zal bedragen. Hij voorspelt ook het mogelijk warmste jaar ooit.

De oceaan die eilanden zoals de Seychellen al eeuwenlang definieert, warmt deze zomer op als nooit tevoren. “Dit is geen op zichzelf staand feit. Het is één oceaan, één atmosfeer, één planeet - en die staat in brand”, schrijft James Alix Michel (81), voormalig president van de Seychellen.

Jean-Pascal van Ypersele, misschien wel de meest vooraanstaande klimaatwetenschapper van ons land, laakt het volgens hem ontoereikende klimaatbeleid. Dat heeft er mee toe geleid dat er in België deze zomer al 2.000 hittedoden vielen, zegt hij. "Politici kunnen niet zeggen dat ze niet wisten wat hen te doen stond."

Groen en water zorgen ervoor dat de stad 's nachts sneller afkoelt. Een simpele oplossing die we ook als burger meer ter harte kunnen nemen in tijden waarin hete zomers het nieuwe normaal lijken te worden, blijkt uit de resultaten van het ‘Tuintesters’-project van Stad Mechelen, Natuurpunt en de Universiteit Antwerpen.

De tropische gletsjers in het Oegandese Rwenzori-gebergte zijn bijna verdwenen door de klimaatopwarming. Nochtans zijn miljoenen mensen in het droge seizoen afhankelijk van hun smeltwater. Zelfs de god Kithasamba wordt bedreigd in zijn voortbestaan.

Het leven in het Belgische strandwater is in 30 jaar tijd fundamenteel veranderd. Onder meer de grijze garnaal en de strandkrabben gingen fors achteruit. "Ik was zwaar onder de indruk toen ik de eerste keer de data kon inkijken. Niets is nog wat het lijkt. De strandwaterfauna is verarmd, 'verwarmd', vervreemd en verslijmd", zegt Jan Seys van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ).

De klimaatopwarming treft lang niet alleen soorten in tropische regio’s, blijkt uit grootschalig onderzoek. In gematigde gebieden verdwijnen ook al volop dier- en plantensoorten omdat het te warm wordt.

De hittegolf die we nu meemaken, kan een 'opwarmer' zijn van een lange, hete zomer. Volgens verschillende internationale weermodellen wordt de zomer waarschijnlijk 1 tot 2 graden warmer dan normaal. "De kans op een koele en natte zomer is klein, terwijl de kans op warmer en droger weer veel groter is", zegt KMI-weerman David Dehenauw. "Al blijft het kansberekening."