Opvolging

Windturbines op zee remmen de wind af, waardoor het zeeoppervlak licht opwarmt. Die opwarming beïnvloedt op haar beurt opnieuw de wind. Die wisselwerking moeten we meenemen om de milieueffecten van offshore windparken correct in te schatten.

9 landen, waaronder België, gaan samen met bedrijven 1 biljoen euro investeren in de bouw van nieuwe windturbineparken in de Noordzee. Dat hebben ze aangekondigd op de Noordzeetop in Hamburg. Het doel is om tegen 2050 8 keer zo veel windenergie te kunnen opwekken als nu, om zo minder afhankelijk te worden van landen zoals Rusland of de Verenigde Staten.

"Ik kijk ernaar met groot optimisme, maar ook met een zekere voorzichtigheid." Dat zegt Jan Mees van het Vlaams Instituut voor de Zee over het internationale Oceaanverdrag, dat vandaag officieel in werking treedt. Het betekent onder meer dat er een duidelijk kader komt om grote zeereservaten te gaan afbakenen. Van de Sargassozee tot de Emperor Seamounts: waar zou de oceaan bijzondere bescherming kunnen krijgen en waarom?

De opwarming van het zeewater en de hevige regenval als gevolg van de klimaatverandering kunnen worden aangeduid als oorzaken van de dodelijke overstromingen in Azië, zeggen wetenschappers.

Machines die op de bodem van de diepzee kostbare metalen ophalen, vernielen er ruim een derde van het zeeleven. Dat blijkt uit een nieuwe studie, de grootste in zijn soort tot nu toe. Onderzoekers ontdekten in de diepzee ruim 4.000 dieren, waarvan liefst 90 procent nieuwe soorten. Net daarom roepen wetenschappers op tot (grote) voorzichtigheid.

Nooit steeg de concentratie van het broeikasgas CO2 in onze atmosfeer zo hard door als in 2024. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Wereldmeteorologische Organisatie (WMO). "De laatste keer dat we met zulke hoge concentraties aan broeikasgassen zaten, was 3 tot 5 miljoen jaar geleden, nog vóór de moderne mensheid. Het was toen 2 tot 3 graden Celsius warmer dan nu, met een zeespiegel die tot 20 meter hoger was." Dat het nu nog niet zover is, komt door de traagheid waarmee de planeet reageert op de veranderingen.

De temperatuur van het zeewater is nu zo warm dat koralen op grote schaal afsterven. Daarmee heeft de wereld een eerste ‘omslagpunt bereikt’, waarschuwen 160 klimaatwetenschappers in een gezamenlijk rapport.

De zeespiegel stijgt precies zoals voorspeld door de – toen nog relatief rudimentaire – klimaatmodellen uit de jaren 1990. Het toont dat de modellen betrouwbaar zijn, met name voor mensen in kustgebieden.

Marokko heeft als 60e land het VN-Oceaanverdrag geratificeerd. Dat is bekend geraakt tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Nummer 60 betekent een mijlpaal, want nu treedt het Oceaanverdrag automatisch in werking. Er komt voortaan regelmatig een VN-oceaantop, er zullen zeereservaten worden aangewezen en er wordt een internationaal secretariaat gekozen, waarvoor België 1 van de kandidaten is.

De menselijke impact op de oceanen neemt razendsnel toe, toont nieuw onderzoek in Science. In combinatie met de klimaatverandering duwt het de wereldzeeën naar een gevaarlijke grens.

Het Belgisch deel van de Noordzee is bijna 3500 km² groot en herbergt 2100 soorten planten en dieren. Toch gaat het er niet goed met de biodiversiteit: monitoring toont dat ze achteruitgaat. Daar komt bij dat de Noordzee een toplocatie is voor offshore windenergie. ‘Het goede nieuws is dat we die windparken natuurinclusief kunnen bouwen’, onderstreept Sarah Vanden Eede, Ocean Policy Officer bij WWF.

Tijdens de mariene hittegolven van 2023 heeft de wereldoceaan zo'n 10 procent minder CO2 opgenomen - bijna een miljard ton - dan normaal gezien te verwachten was, bijna de helft van de jaarlijkse uitstoot van de hele Europese Unie. Het is geen goed nieuws in tijden van een opwarmende planeet en opwarmend zeewater, maar er is een lichtpuntje: de daling is kleiner dan gevreesd, zo blijkt uit een nieuwe internationale studie waaraan ook het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) meewerkte.

Het zeewater rond Antarctica werd het afgelopen decennium steeds zouter, blijkt uit een nieuwe studie. Hoe dat kan, kunnen de onderzoekers nog niet verklaren. Wat betekent dit voor het klimaatprobleem?

Het water van de Middellandse Zee is nu al even warm als normaal aan het einde van de zomer. Daardoor stijgt de kans op hevige stormen in het najaar. Dat zegt klimaatwetenschapper Niels Souverijns. "In Valencia vrezen ze nu al voor een nieuwe waterbom. De omstandigheden zijn er ideaal voor."

De oceaan komt versterkt uit de VN-Oceaanconferentie in Nice. Met meer landen die een verbod op diepzeemijnbouw steunen, meer beschermde gebieden in de oceaan en meer beloften van actie tegen vervuiling. Vraag is nu of landen de daad ook bij het woord zullen voegen. Want de oceaanbeweging staat tegenover een kamp van machtige belangen.