Jean-Marc Jancovici

Als ons land tegen 2050 CO2-neutraal wil zijn, is er, behalve een sterke reductie van de uitstoot van broeikasgassen, nood aan herbebossing en een ingrijpende transformatie van het landgebruik, de landbouwpraktijken en het bosbeheer. Dat blijkt uit een studie van de Dienst Klimaatverandering van de FOD Volksgezondheid.

België zal vandaag geen natuurherstelplan indienen bij de Europese Commissie. Nochtans verloopt de deadline die daarvoor is vastgelegd in de natuurherstelwet. In dat plan moet staan hoe ons land kwetsbare natuur zal herstellen. Maar Brussel en Wallonië zijn niet klaar met hun deel van het werk, en ook het Vlaamse plan is nog niet afgeklopt.

Ook ons land is kwetsbaar voor natuurbranden, zo bewees de brand in de Hoge Venen vorige maand. Door de klimaatverstoring stijgt het risico op zulke branden. VRT NWS zoekt uit hoe we ons daartegen kunnen wapenen, en welke maatregelen de politiek wil doorvoeren: "We hebben iets nodig als de Hoge Gezondheidsraad, maar dan voor natuurbranden."

Van meer koele plekken tot een betere coördinatie van de hittecrisis: na de vele hittedoden in België is gebleken dat veel nog beter moet. Tijdens de hete zomer stierven in ons land ruim 1.700 mensen meer dan normaal in ons land, het meeste in heel Europa. VRT NWS zocht uit of de politiek in actie schoot.

In België zijn dit jaar al 117 natuurbranden geteld, al 2 meer dan in heel 2025. Vooral de provincie Limburg wordt zwaar getroffen. Dat blijkt uit cijfers van de UGent: "De impact van klimaatverandering beperkt zich niet tot de landen rond de Middellandse Zee. Ook in België stijgt het risico", waarschuwen de onderzoekers.

Een enorme natuurbrand zoals die rond Bordeaux hebben we in België nog nooit gehad, en zo'n brand zal zich normaal gezien ook niet snel voordoen. Dat komt doordat de weersomstandigheden bij ons gunstiger zijn en onze natuurgebieden minder groot zijn. Ons land heeft zich de voorbije jaren ook beter voorbereid, maar zeg nooit nooit, waarschuwen bosbrandexperts.

Onderzoeksjournalist Yunus Aslan onderzocht wie opdraait voor de miljardenkosten van de PFAS-vervuiling. Terwijl vervuilende bedrijven buiten schot blijven, betaalt de bevolking de rekening via haar waterfactuur, belastingen én gezondheid.

Het Nederlandse Giga Storage kan in september starten met de bouw van het grootste Belgische batterijpark ooit, op de site van de voormalige zinkfabriek van Rotem (Dilsen-Stokkem). Er komen 640 grote batterijen die samen 2.800 MWh aan groene stroom kunnen opslaan.

In 2023 en 2024 gaf de federale overheid minder staatssteun aan fossiele brandstoffen dan de jaren voordien. Dat blijkt uit nieuwe cijfers. De daling is een trendbreuk, nadat de fossiele subsidies tijdens de energiecrisis opnieuw waren gestegen. Dat komt vooral doordat er minder aardgas verbruikt is en er minder tankkaarten zijn uitgedeeld.

Aardappelboeren in België mogen een nieuw soort genetisch pesticide gebruiken dat nog niet is goedgekeurd door Europa. Het gaat om Calantha, dat de eiwitproductie van de Coloradokever verstoort en zo veel gerichter zou werken dan traditionele chemische pesticides. Volgens de sector kan het een oplossing zijn voor het vervuilde drinkwater in West-Vlaanderen, maar milieuverenigingen zien het anders. Die stappen naar de rechter.

Het is 'Overshoot day' voor België. Dat betekent dat indien de hele wereld zou leven, produceren en consumeren zoals mensen en bedrijven hier, alle grondstoffen die de planeet in 1 jaar kan aanleveren nu al zouden zijn uitgeput. Dat is niet alleen slecht voor het milieu, maar volgens de bedenker van de ecologische voetafdruk is het ook een risico voor de economie. "Zelf niet in je grondstoffen kunnen voorzien, is een gevaar. België staat daar nogal bloot aan."

Het Amerikaanse technologiebedrijf Palantir Technologies wil een dochteronderneming opzetten in België. Maar de reputatie van het bedrijf ligt al jaren onder vuur, onder meer vanwege zijn rol in de onderdrukking van Palestijnen. Toch blijft Belgisch spaargeld in grote hoeveelheden richting het bedrijf vloeien, zo stelt FairFin.

De Belgische uitstoot van broeikasgassen stijgt opnieuw, en dat na jaren van daling. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die België aan de Europese Commissie heeft overgemaakt. In 2024, het jaar waar die laatste cijfers op slaan, werden er in ons land licht méér broeikasgassen uitgestoten dan in 2023. Die stijging komt vanuit het verkeer en de Vlaamse industrie.

In Ronse zijn vrijdagavond zo'n 250 mensen op straat gekomen om te protesteren tegen het PFAS-beleid. Bij de protestanten waren heel wat gezinnen, die zich zorgen maken over de gezondheid van hun kinderen. Ze eisen onder meer gratis bloedonderzoeken en een verhuizing van textielbedrijf Utexbel.

We schieten onszelf economisch en demografisch in de voet met het “strengste asiel- en migratiebeleid ooit”. Dat is het besluit van denktank Minerva over het federale anti-migratiebeleid. Dat beleid is economisch nefast. Net als Groot-Brittannië, Frankrijk, Spanje en Italië heeft België migratie broodnodig.

Belgische woningen dreigen massaal oververhit te raken als gevolg van de klimaatopwarming. Dat is de conclusie van onderzoekers van de KU Leuven over hoe hittebestendig onze woningen zijn - veel te weinig dus. De oplossing? We moeten de zogenoemde 'ladder van koeling' volgen - en het installeren van airco is daarbij slechts de laatste stap. "Er is een mindshift nodig."

Voorlopig lijkt het erop dat België geen miljoenenfactuur hoeft te verwachten van de Europese Unie vanwege zijn klimaatbeleid. Na maanden van uitstel oordeelt de Europese Commissie dat het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP) dan toch voldoet aan de doelstellingen. Maar dan wel als er de volgende 4 jaar meer aandacht gaat naar hernieuwbare energie en het verduurzamen van het transport. Wordt daar niet snel vooruitgang geboekt, dan dreigen er nieuwe kosten.

Het CIVICUS 2025-rapport dat burgerlijke vrijheden wereldwijd in kaart brengt, kreeg maar weinig aandacht in de pers. Toch zijn de bevindingen opmerkelijk. Door toenemende druk op het recht op protest en door criminalisering van activisten zijn burgerlijke vrijheden globaal gekrompen. Ook in België.

Met de klimaatconferentie in Belém in zicht bereikte de EU eindelijk een akkoord over haar uitstootdoel voor 2040. Maar België onthield zich opnieuw. Joanna Wils en Caroline Herman, VN-jongerenvertegenwoordigers voor duurzame ontwikkeling bij de Vlaamse Jeugdraad, vragen zich af waarom ons land halsstarrig afzijdig blijft in een tijd waarin klimaatactie dringender is dan ooit.

De uitstoot van broeikasgassen in België daalt, maar onvoldoende om in 2050 klimaatneutraal te kunnen zijn. Dat blijkt uit de tweede editie van de federale 'Klimaattransitiebarometer'. "Ondanks de bemoedigende evolutie van sommige indicatoren blijft België nog ver verwijderd van zijn koolstofarme traject op lange termijn", luidt het. Voor transport gaat het zelfs de verkeerde richting uit, net als voor landgebruik.

Windsnelheden tot 300 km/u, mogelijk evenveel regen als in een heel jaar in België en een vloedgolf tot 4 meter hoog vanuit de zee: orkaan Melissa heeft net Jamaica bereikt als een orkaan van de hoogste categorie 5. De gevolgen voor Jamaica zullen sowieso desastreus zijn. Hoe uitzonderlijk is Melissa, en wat is het verband met de klimaatverandering? "Het is nog maar het 2e jaar ooit met 3 orkanen van categorie 5."

Tussen 30 en 40 procent van de wilde bijensoorten in België is met uitsterven bedreigd. Dat blijkt uit de meest recente update van de Rode Lijst van bedreigde diersoorten van natuurbeschermingsorganisatie IUCN. De situatie in ons land is kritieker dan in Europa, waar 10 procent van de soorten bedreigd is. Maar met meer bloemenzones, weiden en biolandbouw kan dat snel verbeteren.

Opnieuw dient België een nationaal energie- en klimaatplan in waarvan het weet dat het niet voldoet aan wat Europa vraagt. In 2030 zal ons land 42,7 procent minder CO2 uitstoten dan in 2005. Nochtans liet de Europese Commissie ons land anderhalf jaar geleden al weten dat dat niet volstaat. Toch vermijdt België wellicht boetes door enkele boekhoudkundige meevallers, met dank aan de corona- en energiecrisis.

Te lange en herhaalde beroepsprocedures belemmeren de uitrol van meer windenergie in België. Dat zegt het Europees Milieuagentschap in een nieuw rapport, waarin ook ons land wordt doorgelicht. Nochtans hebben we die extra windenergie nodig als we de Europese klimaatdoelen willen halen. En ons voedselsysteem, met intensieve en hoogtechnologische landbouw, botst dan weer op zijn grenzen, zowel voor het milieu als voor de boer.

De Belgische klimaatkosten kunnen tegen 2050 oplopen tot 4 à 8,5 miljard euro per jaar. Tenminste, als er geen verdere maatregelen uitgerold worden om de impact van regen, stormen en overstromingen te verzachten. Daarvoor waarschuwt het Federaal Planbureau vandaag. Dat zou niet alleen een stevige impact hebben op de economie, maar ook op de Belgische schuldgraad.

De Belgische industrie kan minstens 90 procent van zijn CO2-uitstoot terugdringen tegen 2050. Dat kan bovendien met technologieën die nu al bestaan, of ten laatste tegen 2040 uitgerold kunnen worden, zoals industriële warmtepompen en CO2-opslag. Maar dan moet elektriciteit wel goedkoper worden voor grootverbruikers, en moet er dringend meer werk gemaakt worden van groenestroomcapaciteit. De volgende 5 jaar worden cruciaal.

In naam van 125.000 Belgische burgers die zich inzetten voor lokale en hernieuwbare energie schreven 32 Belgische burgerenergiecoöperaties, verenigd in SeaCoop, een open brief aan de federale regering. Hun boodschap: laat burgers participeren aan het grootste offshore windenergieproject van ons land.

België heeft op de Oceaanconferentie van de Verenigde Naties officieel het internationale VN-Oceaanverdrag bekrachtigd. Minister van de Noordzee Annelies Verlinden gaat er ook pleiten om het internationale secretariaat voor het verdrag naar België te halen. Wereldleiders bespreken in Nice de hele week hoe ze de oceaan beter kunnen beschermen, wat is nodig om de diensten die ze levert te vrijwaren. Die diensten lopen van zuurstof en CO2-opslag over warmteregulatie voor de planeet tot nieuwe geneesmiddelen.

De staatssteun die België geeft aan fossiele brandstoffen is "economisch inefficiënt", verlengt de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, helpt niet om de energiearmoede aan te pakken en brengt de Belgische klimaatdoelstellingen niet dichterbij. Dat zegt de Europese Commissie. Die raadt België aan om te snoeien in die staatssteun.

België zal ook op 12 mei geen nationaal klimaatplan indienen bij de Europese Commissie. Nochtans loopt dan het uitstel af dat ons land had verkregen van de Commissie. Federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés) maakt zich sterk dat er deze zomer wel een klimaatplan zal zijn.

Als België zijn deel wil doen om Europa tegen 2050 klimaatneutraal te maken, dan zal er elk jaar 11 tot 25 miljard euro méér geïnvesteerd moeten worden dan nu het geval is. Dat geld hoeft niet alleen van de overheid te komen, maar kan ook uit privaat kapitaal komen. De keuzes die de overheid maakt, zullen wel bepalen hoe hoog de kosten worden.

De FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu heeft de eerste Biodiversiteitsbarometer gelanceerd, een grootschalige representatieve enquête die het bewustzijn en de bezorgdheid van de Belgische bevolking over biodiversiteit in kaart brengt. Dit gebeurde in samenwerking met Indiville en Bpact.

Hier zijn we weer: een paar maanden verder, met een nieuwe federale regering in het zadel. Maar van een frisse wind in het klimaatbeleid is amper sprake. De retoriek is er wel: we lezen in het regeerakkoord dat het Akkoord van Parijs gerespecteerd zal worden, maar er staat geen beleid klaar om deze belofte waar te maken. Integendeel. De fossiele subsidiekraan blijft gul openstaan (€15 miljard per jaar), de elektrificatie van bedrijfswagens wordt uitgesteld en de vergroening van de fiscaliteit blijft uit. Op een paar sprokkels na, ja de BTW op warmtepompen wordt verlaagd en de regering zal een combiticket voor het openbaar vervoer invoeren, is het vruchteloos zoeken naar de broodnodige hervormingen om de uitstoot drastisch te verminderen en ons land fossielvrij en klimaatneutraal te maken.

De Europese Commissie vraagt België meer te doen om de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater te verbeteren. Ons land zit helemaal niet op koers om de Europese doelstellingen te halen, zo blijkt uit een evaluatie van de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water in de lidstaten.

Bond Beter Leefmilieu reageert onthutst op het federale regeerakkoord. Arizona bewijst lippendienst aan duurzaam klimaat- en natuurbeleid, maar laat in de feiten alle ambitie los. “Het regeerakkoord biedt geen antwoord op de dramatische toestand van onze biodiversiteit en het klimaat", stelt Danny Jacobs, directeur bij Bond Beter Leefmilieu. “De hefboom van energie- en milieufiscaliteit blijft onbenut. De elektrificatie van bedrijfswagens wordt afgezwakt. Cruciale hervormingen worden een zoveelste maal onderzocht en op de lange baan geschoven. €15 miljard aan fossiele subsidies blijven onaangeroerd. Het regeerakkoord is een bloemlezing van gemiste kansen.

Ondanks aanzienlijke inspanningen en strikte uitvoering van maatregelen blijft de toestand van het milieu in België verslechteren. "Deze paradox wijst op de complexiteit van de uitdagingen waar we voor staan", stelt het nieuwe federaal milieurapport. Vooral de toestand op vlak van biodiversiteit en klimaat scoren slecht. "Hoewel er in de vorige legislatuur maatregelen zijn genomen, is de uitvoering ervan vaak onvolledig of vertraagd. We moeten onze inspanningen opdrijven om het huidig beleid nog doeltreffender te maken", luidt het.

Ondanks aanzienlijke inspanningen en strikte uitvoering van maatregelen blijft de toestand van het milieu in België verslechteren. "Deze paradox wijst op de complexiteit van de uitdagingen waar we voor staan", stelt het nieuwe federaal milieurapport. Vooral de toestand op vlak van biodiversiteit en klimaat scoren slecht. "Hoewel er in de vorige legislatuur maatregelen zijn genomen, is de uitvoering ervan vaak onvolledig of vertraagd. We moeten onze inspanningen opdrijven om het huidig beleid nog doeltreffender te maken", luidt het.

In België dreigen woningen door klimaatrampen nog niet onverzekerbaar te worden, zoals dat in de Verenigde Staten wel al het geval is. Maar de klimaatverandering stelt verzekeringsmaatschappijen wel voor andere uitdagingen. Zo is nog steeds niet duidelijk wie de factuur van een volgende waterramp zou moeten dragen, en in hoeverre de overheid daarbij tussenbeide zou komen, klagen de verzekeringsmaatschappijen aan.

De volgende 20 jaar zal het aantal natuurbranden ook in België stijgen, maar ons land is niet klaar voor die uitdaging. Daarvoor waarschuwt het Belgische Klimaatrisicocentrum CERAC. Er zijn dringend investeringen nodig in brandbestrijding, waarschuwingssystemen en wetenschappelijk onderzoek.

De rijkste 1 procent heeft zijn deel van het jaarlijkse mondiale koolstofbudget - de hoeveelheid CO2 die aan de atmosfeer kan worden toegevoegd zonder dat de opwarming van de aarde de 1,5°C overschrijdt - al in de eerste 10 dagen van 2025 opgebruikt, zo blijkt uit een nieuwe analyse van Oxfam.