Jean-Marc Jancovici

Fossiele brandstoffen zijn gevaarlijk - niet alleen omdat ze de klimaatontwrichting aanjagen, maar ook omdat ze macht concentreren, autoritarisme verankeren en geopolitieke conflicten voeden. Decarbonisatie gaat daarom niet alleen over het bestrijden van de klimaatcrisis, het gaat ook over het herverdelen van macht.

Of het nu gaat over pandemieën, aardbevingen of de nefaste gevolgen van opwarming: met wetenschap en technologie kunnen we ons voorbereiden op rampspoed.

Als er niets wordt ondernomen tegen de klimaatcrisis, zal dat ook onze veiligheid in het gedrang brengen. De Europese begroting voor de komende vijf jaar zet het klimaat dus best centraal, vindt Caroline Herman, VN-Jongerenvertegenwoordiger voor Klimaat bij de Vlaamse Jeugdraad.

CRIN (Child Rights International Network) vraagt met een tentoonstelling in het Europees Parlement meer bescherming van kinderen door strengere Europese wetgeving.

De koningspinguïns rond de Zuidpool slagen er wonderwel in om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering. Ze broeden vandaag 19 dagen vroeger dan een kwarteeuw geleden. Bovendien overleeft de helft meer jongen. Toch blijft de vraag hoe lang ze zich kunnen blijven aanpassen.

De klimaatverandering gaat steeds sneller. De voorbije 10 jaar warmde ons klimaat op met 0,35 graden Celsius, terwijl dat voordien nog 0,2 graden per decennium was. Dat ontdekten onderzoekers die de kortetermijngevolgen van weerfenomenen, vulkaanuitbarstingen en zonnestraling op de temperatuur wegfilterden. Dat komt, ironisch genoeg, onder andere door onze inspanningen om de industrie en het verkeer properder te maken.

Klimaatverandering is veel meer dan een ecologisch vraagstuk; het is een ‘threat multiplier’ die de wereldorde op scherp zet, zegt klimaatgeneraal Tom Middendorp in een gezamenlijke podcast Mastering Transitions van nlmtd en Change Inc.

De oorlog in het Midden-Oosten doet landen over de hele wereld een versnelling hoger schakelen om minder afhankelijk van olie te worden. Landen die voluit inzetten op elektrificatie hebben een stevige voet voor, schrijft energie-expert Hussein Dia. ‘Minder olieafhankelijkheid is niet enkel klimaatbeleid, het is van vitaal belang voor energiezekerheid en nationale veiligheid.’

De tech-industrie heeft een enorme focus op het terugdringen van CO2-uitstoot. Maar dat maskeert een veel diepere milieucrisis, schrijft ceo Raymond van Eck van Fairphone. ‘Ook groene producten kunnen enorm destructief zijn voor de natuur als we niet verder durven kijken dan alleen onze uitstoot.’

De eerste officiële klimaatmigranten uit eilandstaat Tuvalu zijn in december aangekomen in Australië. Via een nieuw migratieprogramma vonden ze een veilig onderkomen voor de oprukkende zeespiegel. Daarmee is Australië het eerste land ter wereld dat een klimaatvisum in het leven roept, want 'vluchten voor het klimaat' is zo eenvoudig nog niet.

Volgens een Duitse studie kan het geschikte grasland voor runderen, schapen en geiten deze eeuw met 36 tot 50% krimpen door de klimaatverandering. Dat heeft gevolgen voor tientallen miljoenen veetelers en meer dan een miljard dieren.

De Europese Unie moet zich dringend beter voorbereiden op toekomstige én huidige klimaatrampen. Daarvoor waarschuwt een raad van topwetenschappers. De EU heeft onvoldoende gecoördineerde plannen om de gevolgen op te vangen van overstromingen, bosbranden, hitte of droogte.

De CO₂-uitstoot van de industrie moet tegen 2040 met 90 procent dalen, een enorme inspanning. Vlaanderen heeft een sterke basisindustrie met hoge CO₂-emissies: staal, chemie en olieraffinage. Om die ‘oude’ industrie het koolstofneutrale tijdperk binnen te loodsen zijn nieuwe productieprocessen nodig. De Vlaamse regering maakt daar plannen voor, maar op het terrein wil dat voorlopig niet lukken.

Meer dan 2500 plantensoorten hebben het potentieel om zich in het opwarmende Noordpoolgebied te vestigen en bestaande soorten te verdringen. Noorwegen is een van de landen die bijzonder groot gevaar lopen.

China lijkt erin geslaagd om een van de meest onherbergzame woestijngebieden in te dammen door een massaal aanplantingsprogramma. Volgens een nieuwe studie slaat het gebied nu meer CO2 op dan het afgeeft, wat goed nieuws is in de strijd tegen de klimaatverandering.

Journaliste en auteur Tine Hens is een oude bekende bij de trouwe MO*lezer. Ze schrijft al jarenlang artikels en boeken (Het is allemaal de schuld van de Chinezen, Het klein verzet) over het klimaat en geeft er lezingen over. De titel van haar nieuwste boek, Archief van mogelijk verlies, belooft een ontdekking van iets dat we nog niet kwijt zijn.

Er worden weliswaar steeds meer middelen ingezet voor de klimaattransitie van de industrie, maar het niet duidelijk of die middelen wel doeltreffend gaan aangewend worden. De industrielobby wil de kosten voor de uitstap uit de koolstofindustrie afwimpelen over de overheid, op de belastingbetaler. Thomas Goorden, Jelle De Mey en Bart Grugeon Plana zijn zeer kritisch over deze plannen.

In een veranderend klimaat spelen bossen een nog belangrijkere rol: de bodems onttrekken steeds meer methaan aan de atmosfeer naarmate het klimaat wijzigt, hebben Duitse onderzoekers vastgesteld.

Krijgt de Europese industrie korting op haar CO2-uitstoot? Dat is een van dé grote vragen die deze week voorligt op de Europese industrietop. Vooral bedrijven die veel uitstoten, zoals chemische of metaalbedrijven, zeggen dat de Europese klimaatkosten het onmogelijk maken om te concurreren met niet-Europese bedrijven. De Europese Commissie is bereid om het systeem te herzien: "Er zijn geen heilige huisjes."

Belgische woningen dreigen massaal oververhit te raken als gevolg van de klimaatopwarming. Dat is de conclusie van onderzoekers van de KU Leuven over hoe hittebestendig onze woningen zijn - veel te weinig dus. De oplossing? We moeten de zogenoemde 'ladder van koeling' volgen - en het installeren van airco is daarbij slechts de laatste stap. "Er is een mindshift nodig."