Jean-Pascal Van Ypersele

Un État ou une entreprise peuvent-ils influencer le GIEC ? En théorie, c’est impossible, et pourtant. 11 chercheurs liés à l’Arabie saoudite figurent parmi les auteurs du prochain rapport de l’institution internationale, chargée de faire état des connaissances scientifiques sur le réchauffement climatique. Une enquête menée par l’Humanité, en partenariat avec le Guardian et quatre autres médias européens, révèle ces cas de conflits d’intérêts au sein de l’un des trois groupes de travail du GIEC.

De ijskappen op Groenland en Antarctica hebben de voorbije 50 jaar 11 biljoen ton ijs verloren. Dat heeft de wereldwijde zeespiegel met meer dan 3 centimeter doen stijgen. Uit een grootschalig internationaal satellietonderzoek blijkt bovendien dat de hoofdoorzaak niet het smelten van ijs aan het oppervlak is, maar gletsjers die steeds sneller de oceaan in stromen.

Cultuurfilosoof en activist Lieven De Cauter ziet een verband tussen de ecologische crisis en de opkomst van AI. AI en zijn technokapitalisten willen de door hen onleefbaar gemaakte aarde verlaten. AI is op zich al een ecologische catastrofe.

Kunnen we het eens worden over de principes van een eerlijk, gezond en duurzaam voedselsysteem en de marktregels daarop afstemmen? De Britse publieksfilosoof Julian Baggini onderzoekt in zijn boek Hoe de wereld eet hoe mensen uit verschillende culturen en met uiteenlopende belangen daarover denken. ‘Ik ben sceptisch over hoeveel systeemverandering je als individu kunt bereiken.’

Waar Roemenië vanouds een bosrijk land was, staan de (oer)bossen en de natuur er vandaag onder grote druk van vaak illegale houtkap, economie en toerisme. De verantwoordelijkheid van meubelbedrijven is daarbij verpletterend. Maar Europese regelgeving volgt te traag en is te weinig doeltreffend.

Een systeem dat is gebaseerd op oorlog, uitbuiting en ecologische ineenstorting doet de Apocalyps onvermijdelijk lijken -maar dat hoeft niet zo te zijn.

We bevinden ons in een moment van diepgaande crisis voor zowel het liberalisme als het kapitalisme. Toenemende ongelijkheid, stagnerende productiviteit en klimaatafbraak – om er maar een paar te noemen – ondermijnen ons sociale systeem. In 2026 zullen deze crises, volgens econoom Grace Blakeley, alleen maar moeilijker te negeren worden.

Met het vliegtuig op vakantie gaan lijkt voor veel Belgen een evidentie. Toch vliegt slechts 2 à 4% van de wereldbevolking één keer per jaar of meer naar het buitenland. Paradoxaal genoeg zorgt net die kleine groep voor een enorme uitstoot: geen enkele andere manier van reizen heeft zo’n grote klimaatimpact.

Je verzetten tegen houtkap in tropisch regenwoud is niet meer van deze tijd. Dat vindt Jaap van de Waarde, die voor WWF het Congobekken helpt beschermen. De lokale bevolking heeft het recht om zich te ontwikkelen, maar moet dat op een duurzame manier kunnen doen. Als Europese consument kan je dat steunen door hout of chocolade met een certificaat te kopen.

Bomen maken onze steden leefbaar: ze koelen, zuiveren de lucht en brengen rust. Maar achter elke aanplant en kap schuilen lastige keuzes.