Les Soulèvements de la Terre

De bosbranden die vandaag Europa teisteren, zijn een gevolg van de klimaatverandering waarvoor wetenschappers al decennialang waarschuwen. Dat zegt hoogleraar duurzaamheid Hans Bruyninckx. Ondanks de grote impact van de klimaatverandering op onze gezondheid, blijft een serieus politiek antwoord volgens hem achter. "Wij worden al lang weggezet als klimaatalarmisten, maar helaas zijn de wetten van de fysica wat ze zijn."

"Vooral de oudste bostypes hebben eerder honderden dan tientallen jaren nodig om te herstellen." Dat zegt bosbeleidsexpert Pieter Van de Sype over de natuurbrand die sinds zondag woedt in Fontainebleau, nabij Parijs. Het door Unesco-erkende bos van liefst 25.000 hectare groot - of zo'n 36.000 voetbalvelden - staat bekend om zijn uitzonderlijke biodiversiteit.

Steden en gemeenten moeten een versnelling hoger schakelen om zich voor te bereiden op klimaatrisico's, zoals zware overstromingen. Daarvoor waarschuwt CERAC, het centrum dat de klimaatrisico's in ons land analyseert, 5 jaar na de waterbom in het oosten van België. Het centrum wijst op 3 grote knelpunten: te weinig personeel en geld, te ingewikkelde instrumenten en een versnipperde bevoegdheidsverdeling.

Het Nederlandse Giga Storage kan in september starten met de bouw van het grootste Belgische batterijpark ooit, op de site van de voormalige zinkfabriek van Rotem (Dilsen-Stokkem). Er komen 640 grote batterijen die samen 2.800 MWh aan groene stroom kunnen opslaan.

Tijdens de hittegolf tussen 18 juni en 1 juli stierven er 1.747 mensen meer dan gemiddeld. Dat blijkt uit cijfers over de oversterfte die Sciensano vandaag vrijgeeft. Vooral in Wallonië stierven er opvallend meer mensen dan normaal. Volgens Sciensano gaat het om de hoogste sterftecijfers tijdens een hittegolf sinds de eerste analyses in 2000.

Het leven in het Belgische strandwater is in 30 jaar tijd fundamenteel veranderd. Onder meer de grijze garnaal en de strandkrabben gingen fors achteruit. "Ik was zwaar onder de indruk toen ik de eerste keer de data kon inkijken. Niets is nog wat het lijkt. De strandwaterfauna is verarmd, 'verwarmd', vervreemd en verslijmd", zegt Jan Seys van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ).

Terwijl het zuiden van Europa nog meer dan normaal geteisterd wordt door bosbranden, krijgen de Verenigde Staten een hittegolf over zich heen. Met het weerfenomeen El Niño heeft dat weinig te maken. We voelen vooral de gevolgen van de klimaatverandering.

De bosbranden die momenteel in Catalonië woeden, worden aangewakkerd door de tramuntana. Dat is een harde, droge noorderwind die vanuit de bergen aan komt waaien en voortdurend van richting kan veranderen. Zo'n brand bestrijden, is geen eenvoudige opdracht.

Komt er een nieuw 'plasticverdrag'? In Nairobi (Kenia) zitten internationale onderhandelaars daarover samen. De wereldwijde plasticafvalberg is enorm en blijft groeien. Een nieuw verdrag moet de vervuiling een halt toeroepen. VRT NWS sprak met de Belgische co-delegatieleider Sophie Mirgaux Dillien. "China stelt zich constructief op."

Vooral ouderen en mensen met een zwakke gezondheid lijden onder extreme hittepieken zoals die van eind juni. Hittegolven versnellen dan ook het overlijden van terminaal zieke mensen en (vooral) 85+'ers. Het nuanceert de oversterftecijfers na de extreme hittegolf in juni, maar het roept ook vragen op: "Veel rusthuizen zijn niet voorzien op de hitte."

In 2023 en 2024 gaf de federale overheid minder staatssteun aan fossiele brandstoffen dan de jaren voordien. Dat blijkt uit nieuwe cijfers. De daling is een trendbreuk, nadat de fossiele subsidies tijdens de energiecrisis opnieuw waren gestegen. Dat komt vooral doordat er minder aardgas verbruikt is en er minder tankkaarten zijn uitgedeeld.

20,86 graden: de wereldwijde zeewatertemperatuur heeft een recordwaarde bereikt voor deze tijd van het jaar. Dat meldt de Europese klimaatdienst Copernicus. Dat is slecht nieuws, want warmer zeewater kan leiden tot meer weerextremen, en het zeeleven onder water ondervindt - net als wij op het land - een grote impact. Ook de Belgische Noordzee is veel warmer dan normaal.

De hittegolf die we nu meemaken, kan een 'opwarmer' zijn van een lange, hete zomer. Volgens verschillende internationale weermodellen wordt de zomer waarschijnlijk 1 tot 2 graden warmer dan normaal. "De kans op een koele en natte zomer is klein, terwijl de kans op warmer en droger weer veel groter is", zegt KMI-weerman David Dehenauw. "Al blijft het kansberekening."

Het WK voetbal in de VS, Mexico en Canada is het meest vervuilende tot nu toe. Dat berekende een groep onderzoekers die klimaatschade in de sportwereld onder de aandacht wil brengen. Vooral de extra wedstrijden, door de uitbreiding van het aantal deelnemende landen, veroorzaken veel uitstoot. Op de volgende WKs zit er weinig beterschap in. De doelstelling van FIFA om in 2040 klimaatneutraal te zijn, is daardoor weinig haalbaar.

Het KMI start het project 'Tales of Future Weather', dat klimaatwetenschap omzet naar concrete scenario’s van extreem weer zoals hitte, droogte en hevige neerslag. Zo worden de gevolgen van klimaatverandering tastbaar en kunnen we ons beter voorbereiden. Het project benadrukt dat burgers zelfredzamer moeten worden. "Er komt heel wat op ons af."

Tijdens de voorbije maand mei is er ruim 61 procent minder regenwoud verloren gegaan in het Amazonegebied tegenover mei vorig jaar. Het zou om de grootste daling ooit gaan voor de maand mei. Ook de jaarcijfers, die eind juli worden afgesloten, zien er voorlopig heel goed uit.

In Antarctica is de hoogste wintertemperatuur tot nu toe gemeten. Op 6 juni werd het aan de Argentijnse onderzoeksbasis Esperanza 15,4 graden Celsius. Dat is 2 graden warmer dan het vorige temperatuurrecord en maar liefst 20 graden warmer dan normaal voor deze tijd van het jaar. Onderzoekers ter plaatse zien de Zuidpool verkleuren van wit naar bruin en groen.

De Amerikaanse regering trekt de stekker uit belangrijk oceaanonderzoek. Al deze maand worden de eerste meetboeien van het Ocean Observatories Initiative verwijderd. Onderzoekers van over de hele wereld hangen ervan af, maar ook het Amerikaanse leger heeft die informatie nodig. "Dit is jezelf in de voet schieten. En niet met een pistool, maar met een bazooka", waarschuwt een Belgische onderzoeker.

De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) roept landen op om zich voor te bereiden op hoge temperaturen en extreem weer de komende maanden. Volgens de WMO is er een nieuwe El Niño op komst, die mogelijk krachtig zal zijn. El Niño is een natuurlijk weerfenomeen dat om de zoveel jaar terugkeert en het weer wereldwijd ernstig kan verstoren.

De temperaturen stijgen niet alleen bij ons tot recordhoogtes, maar ook in andere Europese landen. De hitte eist een zware tol met 7 doden in Frankrijk en 6 doden in het Verenigd Koninkrijk. Het warme weer in Zuid-Europa is nog niet voorbij: daar kan het kwik nog stijgen tot lokaal 40 graden. Deze situatie is "uitzonderlijk, historisch en ongekend", zegt klimatoloog Matthieu Sorel in de Franse krant Le Monde.

Aardappelboeren in België mogen een nieuw soort genetisch pesticide gebruiken dat nog niet is goedgekeurd door Europa. Het gaat om Calantha, dat de eiwitproductie van de Coloradokever verstoort en zo veel gerichter zou werken dan traditionele chemische pesticides. Volgens de sector kan het een oplossing zijn voor het vervuilde drinkwater in West-Vlaanderen, maar milieuverenigingen zien het anders. Die stappen naar de rechter.

De Amerikaanse cleantechgroep LanzaTech wil 500 miljoen euro investeren in een fabriek voor duurzame vliegtuigbrandstof in de Gentse haven. Het gaat om de eerste commerciële installatie in Europa die op grote schaal synthetische kerosine produceert. Maar wat is dat? "Dat is niet meer dan luchtvaartbrandstof dat volledig gemaakt wordt van volledige duurzame grondstoffen, van groene waterstof en afgevangen CO2", zegt Vincent De Haes, luchtvaartexpert bij Transport & Environment.

De Vlaamse regering trekt 1 miljoen euro uit om het verband tussen milieuvervuiling en kanker te onderzoeken. Daarvoor wordt informatie van het Kankerregister gekoppeld aan gegevens over milieuvervuiling. Als blijkt dat bepaalde plekken zowel slecht scoren voor bepaalde soorten van vervuiling als voor bepaalde kankers, kan dat belangrijke inzichten opleveren.

Je treinreis doorheen Europa met 1 enkel treinticket van begin tot einde afleggen: dat wil de Europese Commissie realiseren met een nieuw voorstel voor een eengemaakt reisbiljet over alle spoorwegmaatschappijen heen. Het moet reizen eenvoudiger én goedkoper maken en moet ook meer rechten garanderen, zoals wanneer je een aansluiting mist.

Technologiebedrijf LanzaTech uit de VS heeft North Sea Port uitgekozen voor de bouw van een grootschalige installatie die ethanol omzet in duurzame kerosine. De investering van zo’n 500 miljoen euro moet de luchtvaartsector helpen te vergroenen door gebruik te maken van de restgassen van de nabijgelegen staalreus ArcelorMittal.

Vandaag blaast de Britse televisiepresentator Sir David Attenborough 100 kaarsjes uit. Hij vond bijna eigenhandig het televisiegenre van de natuurdocumentaire uit. Maar zijn invloed beperkt zich niet tot tv. Attenborough is meer dan een presentator: hij is een wereldwijde beroemdheid. Een poging om de man te vatten in zijn 5 meest bepalende rollen.

De kurkdroge aprilmaand heeft zijn sporen achtergelaten op onze grondwatervoorraad. Op 62 procent van de meetlocaties staat het grondwaterpeil laag tot zeer laag, vooral in Oost- en West-Vlaanderen en de Kempen. Alle regen is welkom, al is spaarzaam zijn met water ook een goed idee.

De stad Amsterdam heeft openbare reclame met fossiele brandstoffen of vlees verboden. Het verbod is ingegeven door het idee dat fossiele brandstoffen en vlees slecht zijn voor het klimaat, door de grote CO2-uitstoot. "Ook in ons land bestaat de vraag naar zo'n reclameverbod, maar er is weinig animo voor bij steden en gemeenten", zegt de Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten.

Het zal ons land zo'n 2 tot 6 miljard euro per jaar kosten om het vervuilende PFAS op te ruimen en om de gezondheidskosten te dekken. Dat schrijft De Standaard en het nieuws staat in een adviesrapport dat de vorige regering besteld had om te bepalen hoe hoog de kosten zijn en wie die mee kan betalen.

De AMOC, een belangrijke oceaanstroom die onder andere warmte naar Europa brengt, dreigt al tegen 2100 nog maar half zo krachtig te zijn. Daarmee kan het wereldwijde klimaat sneller dan verwacht ontwricht raken. In dat geval zou het bij ons zon 7 graden kouder worden. De enige manier om dat te vermijden, is de uitstoot van broeikasgassen zo snel mogelijk terugdringen, waarschuwt klimatoloog Amaury Laridon.

Op de Noordpool probeert een Nederlandse start-up om het poolijs dikker te maken met behulp van pompen die zeewater opspuiten tijdens de winter. Kan dit werken? En kunnen we er de klimaatverandering op een of andere manier mee helpen stoppen? De meeste wetenschappers zijn tegen, maar de initiatiefnemers vinden dat we elke optie moeten onderzoeken nu de klimaatcrisis steeds groter wordt. "Wij zijn hier ook maar ingestapt als bezorgde burgers".

Het is 'Overshoot day' voor België. Dat betekent dat indien de hele wereld zou leven, produceren en consumeren zoals mensen en bedrijven hier, alle grondstoffen die de planeet in 1 jaar kan aanleveren nu al zouden zijn uitgeput. Dat is niet alleen slecht voor het milieu, maar volgens de bedenker van de ecologische voetafdruk is het ook een risico voor de economie. "Zelf niet in je grondstoffen kunnen voorzien, is een gevaar. België staat daar nogal bloot aan."

De kansen op een relatief zware El Niño later dit jaar stijgen. Dat zeggen verschillende weermodellen, al blijft het afwachten hoe intens het weerfenomeen zal uitvallen. El Niño komt van nature voor om de zoveel jaar, en kan het weer in grote delen van de aarde op zijn kop zetten. Voor Europa is de impact onduidelijk.

"Het wordt tijd dat we zorgvuldiger omspringen met de maan." Nu de Artemis II-ruimtemissie records breekt, luidt een Amerikaanse ruimtevaartingenieur de alarmbel. Sinds de mens in 1969 voor het eerst voet op de maan zette, werd er een heleboel afval achtergelaten. Er ligt nu naar schatting 200 ton afval op de maan, waaronder 96 zakken met menselijke uitwerpselen.

Het verschil tussen dag- en nachttemperaturen in de lente wordt steeds groter en dat is geen goed nieuws. Dat zegt docent geografie Kwinten Van Weverberg van de UGent, die verwijst naar de verstoring van het klimaat. Het was vandaag voor het eerst dit jaar ruim warmer dan 20 graden. 's Nachts blijft het nog erg koud met temperaturen net boven het vriespunt.

Elektrische auto's winnen stilaan ook terrein op de tweedehandsmarkt, al blijft hun aandeel relatief klein. Dat blijkt uit cijfers van de mobiliteitsfederatie Traxio. Privékopers blijven nog altijd wat voorzichtig, maar je kan momenteel een goede zaak doen door voor volledig elektrisch te gaan op de tweedehandsmarkt, zeggen experts. Je rijdt goedkoper en de prijs van de auto's staat relatief laag, waardoor je een "interessante prijs" betaalt voor wat je koopt.

Er drijft minder zee-ijs rond het Noordpoolgebied dan ooit gemeten in maart - en dat voor het tweede jaar op rij. Dat blijkt uit satellietgegevens van het Amerikaanse onderzoekscentrum NSIDC. Nochtans is dit de periode waarin de hoeveelheid Noordpoolijs traditioneel piekt. Maar de zomer, het smeltseizoen, wordt dus opnieuw ingezet met een erg laag piekje.

De wolf kan een heleboel belangrijke functies vervullen in een gezond ecosysteem. Hij helpt de wildpopulaties beheren, ziektes bestrijden, bossen herstellen en bezorgt aaseters voedsel. Al is het nog niet altijd duidelijk op welke schaal dat ook voor ons land geldt. Maar misschien hoeft de wolf ook helemaal geen nut te hebben?

In het Oegandese natuurpark Kidepo Valley zijn 4 zuidelijke witte neushoorns aangekomen. Zo willen Oegandese natuurbeheerders de neushoornpopulatie herstellen die er ooit leefde. Uiteindelijk moeten er 8 kolossen komen, veilig in een afgeschermd deel van het park.

De Franse energiegigant TotalEnergies gaat in op het aanbod van de Amerikaanse regering om zijn windprojecten in de VS stop te zetten, in ruil voor 1 miljard dollar. Dat geld moet dan wel geïnvesteerd worden in Amerikaanse olie- en gasprojecten. We geloven dat we ons kapitaal in de Verenigde Staten zo efficiënter inzetten, zegt TotalEnergies-CEO Patrick Pouyanné.