Opvolging

Voorlopig lijkt het erop dat België geen miljoenenfactuur hoeft te verwachten van de Europese Unie vanwege zijn klimaatbeleid. Na maanden van uitstel oordeelt de Europese Commissie dat het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP) dan toch voldoet aan de doelstellingen. Maar dan wel als er de volgende 4 jaar meer aandacht gaat naar hernieuwbare energie en het verduurzamen van het transport. Wordt daar niet snel vooruitgang geboekt, dan dreigen er nieuwe kosten.

Het CIVICUS 2025-rapport dat burgerlijke vrijheden wereldwijd in kaart brengt, kreeg maar weinig aandacht in de pers. Toch zijn de bevindingen opmerkelijk. Door toenemende druk op het recht op protest en door criminalisering van activisten zijn burgerlijke vrijheden globaal gekrompen. Ook in België.

Met de klimaatconferentie in Belém in zicht bereikte de EU eindelijk een akkoord over haar uitstootdoel voor 2040. Maar België onthield zich opnieuw. Joanna Wils en Caroline Herman, VN-jongerenvertegenwoordigers voor duurzame ontwikkeling bij de Vlaamse Jeugdraad, vragen zich af waarom ons land halsstarrig afzijdig blijft in een tijd waarin klimaatactie dringender is dan ooit.

De uitstoot van broeikasgassen in België daalt, maar onvoldoende om in 2050 klimaatneutraal te kunnen zijn. Dat blijkt uit de tweede editie van de federale 'Klimaattransitiebarometer'. "Ondanks de bemoedigende evolutie van sommige indicatoren blijft België nog ver verwijderd van zijn koolstofarme traject op lange termijn", luidt het. Voor transport gaat het zelfs de verkeerde richting uit, net als voor landgebruik.

Windsnelheden tot 300 km/u, mogelijk evenveel regen als in een heel jaar in België en een vloedgolf tot 4 meter hoog vanuit de zee: orkaan Melissa heeft net Jamaica bereikt als een orkaan van de hoogste categorie 5. De gevolgen voor Jamaica zullen sowieso desastreus zijn. Hoe uitzonderlijk is Melissa, en wat is het verband met de klimaatverandering? "Het is nog maar het 2e jaar ooit met 3 orkanen van categorie 5."

Tussen 30 en 40 procent van de wilde bijensoorten in België is met uitsterven bedreigd. Dat blijkt uit de meest recente update van de Rode Lijst van bedreigde diersoorten van natuurbeschermingsorganisatie IUCN. De situatie in ons land is kritieker dan in Europa, waar 10 procent van de soorten bedreigd is. Maar met meer bloemenzones, weiden en biolandbouw kan dat snel verbeteren.

Opnieuw dient België een nationaal energie- en klimaatplan in waarvan het weet dat het niet voldoet aan wat Europa vraagt. In 2030 zal ons land 42,7 procent minder CO2 uitstoten dan in 2005. Nochtans liet de Europese Commissie ons land anderhalf jaar geleden al weten dat dat niet volstaat. Toch vermijdt België wellicht boetes door enkele boekhoudkundige meevallers, met dank aan de corona- en energiecrisis.

Te lange en herhaalde beroepsprocedures belemmeren de uitrol van meer windenergie in België. Dat zegt het Europees Milieuagentschap in een nieuw rapport, waarin ook ons land wordt doorgelicht. Nochtans hebben we die extra windenergie nodig als we de Europese klimaatdoelen willen halen. En ons voedselsysteem, met intensieve en hoogtechnologische landbouw, botst dan weer op zijn grenzen, zowel voor het milieu als voor de boer.

De Belgische klimaatkosten kunnen tegen 2050 oplopen tot 4 à 8,5 miljard euro per jaar. Tenminste, als er geen verdere maatregelen uitgerold worden om de impact van regen, stormen en overstromingen te verzachten. Daarvoor waarschuwt het Federaal Planbureau vandaag. Dat zou niet alleen een stevige impact hebben op de economie, maar ook op de Belgische schuldgraad.

De Belgische industrie kan minstens 90 procent van zijn CO2-uitstoot terugdringen tegen 2050. Dat kan bovendien met technologieën die nu al bestaan, of ten laatste tegen 2040 uitgerold kunnen worden, zoals industriële warmtepompen en CO2-opslag. Maar dan moet elektriciteit wel goedkoper worden voor grootverbruikers, en moet er dringend meer werk gemaakt worden van groenestroomcapaciteit. De volgende 5 jaar worden cruciaal.

In naam van 125.000 Belgische burgers die zich inzetten voor lokale en hernieuwbare energie schreven 32 Belgische burgerenergiecoöperaties, verenigd in SeaCoop, een open brief aan de federale regering. Hun boodschap: laat burgers participeren aan het grootste offshore windenergieproject van ons land.

België heeft op de Oceaanconferentie van de Verenigde Naties officieel het internationale VN-Oceaanverdrag bekrachtigd. Minister van de Noordzee Annelies Verlinden gaat er ook pleiten om het internationale secretariaat voor het verdrag naar België te halen. Wereldleiders bespreken in Nice de hele week hoe ze de oceaan beter kunnen beschermen, wat is nodig om de diensten die ze levert te vrijwaren. Die diensten lopen van zuurstof en CO2-opslag over warmteregulatie voor de planeet tot nieuwe geneesmiddelen.

De staatssteun die België geeft aan fossiele brandstoffen is "economisch inefficiënt", verlengt de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, helpt niet om de energiearmoede aan te pakken en brengt de Belgische klimaatdoelstellingen niet dichterbij. Dat zegt de Europese Commissie. Die raadt België aan om te snoeien in die staatssteun.

België zal ook op 12 mei geen nationaal klimaatplan indienen bij de Europese Commissie. Nochtans loopt dan het uitstel af dat ons land had verkregen van de Commissie. Federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés) maakt zich sterk dat er deze zomer wel een klimaatplan zal zijn.

Als België zijn deel wil doen om Europa tegen 2050 klimaatneutraal te maken, dan zal er elk jaar 11 tot 25 miljard euro méér geïnvesteerd moeten worden dan nu het geval is. Dat geld hoeft niet alleen van de overheid te komen, maar kan ook uit privaat kapitaal komen. De keuzes die de overheid maakt, zullen wel bepalen hoe hoog de kosten worden.