Articles 2020

Na twintig jaar komt een einde aan het moratorium op soja uit het Amazonegebied, onder druk door wetgeving, de politiek en juridische stappen van de Braziliaanse agro-industrie. Daarmee dreigt jarenlange vooruitgang in de strijd tegen ontbossing tenietgedaan te worden, stelt een artikel in Science, en dat kan leiden tot ten minste 1,4 miljoen hectare extra ontbossing.

Precies vijf jaar na de overstromingen in Verviers en Pepinster, die aan 41 Belgen het leven kostten, belooft Brussels staatssecretaris van Klimaat Ans Persoons dat er een monument komt voor de klimaatslachtoffers.

De bosbranden die vandaag Europa teisteren, zijn een gevolg van de klimaatverandering waarvoor wetenschappers al decennialang waarschuwen. Dat zegt hoogleraar duurzaamheid Hans Bruyninckx. Ondanks de grote impact van de klimaatverandering op onze gezondheid, blijft een serieus politiek antwoord volgens hem achter. "Wij worden al lang weggezet als klimaatalarmisten, maar helaas zijn de wetten van de fysica wat ze zijn."

Steden en gemeenten moeten een versnelling hoger schakelen om zich voor te bereiden op klimaatrisico's, zoals zware overstromingen. Daarvoor waarschuwt CERAC, het centrum dat de klimaatrisico's in ons land analyseert, 5 jaar na de waterbom in het oosten van België. Het centrum wijst op 3 grote knelpunten: te weinig personeel en geld, te ingewikkelde instrumenten en een versnipperde bevoegdheidsverdeling.

Tijdens de hittegolf tussen 18 juni en 1 juli stierven er 1.747 mensen meer dan gemiddeld. Dat blijkt uit cijfers over de oversterfte die Sciensano vandaag vrijgeeft. Vooral in Wallonië stierven er opvallend meer mensen dan normaal. Volgens Sciensano gaat het om de hoogste sterftecijfers tijdens een hittegolf sinds de eerste analyses in 2000.

In Antarctica is de hoogste wintertemperatuur tot nu toe gemeten. Op 6 juni werd het aan de Argentijnse onderzoeksbasis Esperanza 15,4 graden Celsius. Dat is 2 graden warmer dan het vorige temperatuurrecord en maar liefst 20 graden warmer dan normaal voor deze tijd van het jaar. Onderzoekers ter plaatse zien de Zuidpool verkleuren van wit naar bruin en groen.

Het indijken van het ebolavirus in de onrustige Oost-Congolese provincie Ituri wordt een uitdaging, schrijft MO*journaliste Elien Spillebeen. Niet alleen de aanhoudende onveiligheid baart experts zorgen, ook de onderfinanciering van de Wereldgezondheidsorganisatie en de afbouw van het Amerikaanse USAID wegen zwaar door.

Het zal ons land zo'n 2 tot 6 miljard euro per jaar kosten om het vervuilende PFAS op te ruimen en om de gezondheidskosten te dekken. Dat schrijft De Standaard en het nieuws staat in een adviesrapport dat de vorige regering besteld had om te bepalen hoe hoog de kosten zijn en wie die mee kan betalen.

Industriële visserij met bodemsleepnetten brengt enorme schade toe aan de Europese wateren, blijkt uit onderzoek van National Geographic. De destructieve praktijk aan banden leggen kan de belastingbetaler, het klimaat, maar ook de vissers ten goede komen.

Het is 'Overshoot day' voor België. Dat betekent dat indien de hele wereld zou leven, produceren en consumeren zoals mensen en bedrijven hier, alle grondstoffen die de planeet in 1 jaar kan aanleveren nu al zouden zijn uitgeput. Dat is niet alleen slecht voor het milieu, maar volgens de bedenker van de ecologische voetafdruk is het ook een risico voor de economie. "Zelf niet in je grondstoffen kunnen voorzien, is een gevaar. België staat daar nogal bloot aan."

Er drijft minder zee-ijs rond het Noordpoolgebied dan ooit gemeten in maart - en dat voor het tweede jaar op rij. Dat blijkt uit satellietgegevens van het Amerikaanse onderzoekscentrum NSIDC. Nochtans is dit de periode waarin de hoeveelheid Noordpoolijs traditioneel piekt. Maar de zomer, het smeltseizoen, wordt dus opnieuw ingezet met een erg laag piekje.

In het Oegandese natuurpark Kidepo Valley zijn 4 zuidelijke witte neushoorns aangekomen. Zo willen Oegandese natuurbeheerders de neushoornpopulatie herstellen die er ooit leefde. Uiteindelijk moeten er 8 kolossen komen, veilig in een afgeschermd deel van het park.

De klimaatverandering gaat steeds sneller. De voorbije 10 jaar warmde ons klimaat op met 0,35 graden Celsius, terwijl dat voordien nog 0,2 graden per decennium was. Dat ontdekten onderzoekers die de kortetermijngevolgen van weerfenomenen, vulkaanuitbarstingen en zonnestraling op de temperatuur wegfilterden. Dat komt, ironisch genoeg, onder andere door onze inspanningen om de industrie en het verkeer properder te maken.

Als alles goed gaat, dan lopen er binnenkort opnieuw wilde tijgers rond in Kazachstan. Vroeger leefde de Kaspische tijger daar, maar die is er zowat 70 jaar geleden uitgestorven. Het land wil nu wilde tijgers herintroduceren aan het Balkasjmeer in het zuidoosten. VRT NWS kon erover spreken met Stuart Chapman, hoofd van het internationale tijgerprogramma van het Wereldnatuurfonds WWF.

De voorbije 3 kalenderjaren waren wereldwijd de warmste 3 jaar ooit gemeten. De temperatuur lag gemiddeld ruim anderhalve graad boven het pre-industriële niveau (1850-1899). Dat blijkt uit het nieuwe jaarrapport van de Europese klimaatdienst Copernicus. "Een mijlpaal die we liever niet hadden gezien", zuchtte Mauro Facchini van de Europese Commissie op de persbriefing.

2025 voelde als een jaar waarin alles tegelijk verschoof: sociaal afbraakbeleid door regering-De Wever, een muilkorf voor het Vlaamse middenveld, klimaat dat door het lint gaat, oorlogstaal als norm en extreemrechts dat overal zuurstof krijgt. En toch: er was tegenwind. Veel. Een overzicht van een bangelijk jaar, en van het verzet ertegen.

Het CIVICUS 2025-rapport dat burgerlijke vrijheden wereldwijd in kaart brengt, kreeg maar weinig aandacht in de pers. Toch zijn de bevindingen opmerkelijk. Door toenemende druk op het recht op protest en door criminalisering van activisten zijn burgerlijke vrijheden globaal gekrompen. Ook in België.

Het voorbije jaar 2025 komt terecht in de top 3 van warmste jaren op de planeet sinds het begin van de metingen. De 2 andere jaren in die top 3 zijn 2024 en 2023. Het toont opnieuw aan hoe de aarde structureel aan het opwarmen is, wat weersextremen frequenter en intenser maakt. Het voorbije jaar waren er 157 van die extremen, van hittegolven tot overstromingen.

MO*columniste Bieke Purnelle blikt terug op een jaar dat zich niet laat samenvatten in lijstjes of polls. Het is een uitgebreide inventaris van geweld, klimaatcrisis, moreel verval en politieke lafheid, maar ook een zoektocht naar verzet en menselijkheid. Een jaar om snel te vergeten, en vooral om nooit te vergeten.

Wereldwijd zullen elk jaar tot vierduizend gletsjers verdwijnen, met een piek rond 2050. De Alpen worden bijzonder hard getroffen. Dat blijkt uit onderzoek van de VUB en de ETH Zürich.

De beschikbaarheid van water is in tien jaar tijd met 7 procent gedaald per wereldbewoner. Dat blijkt uit cijfers van de Verenigde Naties.

Honderden mensen zijn de straat op gegaan in New Delhi om te protesteren tegen de toenemende luchtvervuiling. De demonstranten eisen overheidsmaatregelen nu de luchtvervuiling in de Indiase hoofdstad en omliggende steden verder de pan uit swingt. Het was het eerste grote protest in een lange tijd.

Eigenlijk begint de VN-klimaatconferentie pas maandag, maar vandaag geven de wereldleiders al de officieuze aftrap met een resem speeches. Dit jaar gaat de COP, de 30e alweer, door in de Braziliaanse stad Belém. Maar wat is zon klimaatconferentie precies? Wat wordt er besproken? En hebben de klimaatconferenties nog wel een toekomst?

Windsnelheden tot 300 km/u, mogelijk evenveel regen als in een heel jaar in België en een vloedgolf tot 4 meter hoog vanuit de zee: orkaan Melissa heeft net Jamaica bereikt als een orkaan van de hoogste categorie 5. De gevolgen voor Jamaica zullen sowieso desastreus zijn. Hoe uitzonderlijk is Melissa, en wat is het verband met de klimaatverandering? "Het is nog maar het 2e jaar ooit met 3 orkanen van categorie 5."

Nooit steeg de concentratie van het broeikasgas CO2 in onze atmosfeer zo hard door als in 2024. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Wereldmeteorologische Organisatie (WMO). "De laatste keer dat we met zulke hoge concentraties aan broeikasgassen zaten, was 3 tot 5 miljoen jaar geleden, nog vóór de moderne mensheid. Het was toen 2 tot 3 graden Celsius warmer dan nu, met een zeespiegel die tot 20 meter hoger was." Dat het nu nog niet zover is, komt door de traagheid waarmee de planeet reageert op de veranderingen.

Door de klimaatverandering zijn de Zwitserse gletsjers de voorbije 10 jaar een kwart van hun volume verloren. Bovendien versnelt het smelten. Dit jaar alleen al zijn ze met 3 procent gekrompen, door een gebrek aan sneeuw de voorbije winter en hittegolven in juni en augustus. Tegen het einde van deze eeuw dreigen zo goed als alle Zwitserse gletsjers helemaal verdwenen te zijn.

De Belgische klimaatkosten kunnen tegen 2050 oplopen tot 4 à 8,5 miljard euro per jaar. Tenminste, als er geen verdere maatregelen uitgerold worden om de impact van regen, stormen en overstromingen te verzachten. Daarvoor waarschuwt het Federaal Planbureau vandaag. Dat zou niet alleen een stevige impact hebben op de economie, maar ook op de Belgische schuldgraad.

De regenval en de verdeling van de regen is in 2024 onregelmatiger en extremer geworden. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de WMO, de VN-klimaatdienst. 60 procent van alle rivieren wereldwijd had daardoor ofwel een te hoog, ofwel een te laag waterpeil. De ene regio kreeg te maken met droogte, de andere met zware overstromingen door een verstoorde waterkringloop, een gevolg van de klimaatverstoring.

In het Groot Barrièrerif (Great Barrier Reef) in Australië was er het afgelopen jaar een grote afname van de 'coral cover', het percentage van het rifoppervlak dat bedekt is met levende harde koralen. Het gaat om de grootste daling sinds het begin van de metingen, aldus de onderzoekers van het Australian Institute of Marine Sciences (AIMS). Volgens de onderzoekers is de klimaatcrisis de voornaamste oorzaak.

Het water van de Middellandse Zee is nu al even warm als normaal aan het einde van de zomer. Daardoor stijgt de kans op hevige stormen in het najaar. Dat zegt klimaatwetenschapper Niels Souverijns. "In Valencia vrezen ze nu al voor een nieuwe waterbom. De omstandigheden zijn er ideaal voor."

Terwijl we nog eens een hittegolf beleven in de Lage Landen, leert het Wereld Meteorologisch Instituut ons dat die, samen met veel te lange droogtes en anderzijds veel te veel water op korte tijd, tot het nieuwe normaal behoren.

Rampen hebben in het voorbije decennium 264,8 miljoen mensen op de vlucht gedwongen in 210 landen en gebieden. Stormen en overstromingen zijn veruit de belangrijkste oorzaak, goed voor 89% van de gedwongen verplaatsingen.

Vijf jaar na de belofte van 46 landen om het illegaal doden of vangen van vogels tegen te gaan, zijn slechts een handvol landen erin geslaagd om het doden of verhandelen van vogels te verminderen.

Deze eeuw ging er nog nooit zo veel bos verloren als vorig jaar. Bosbranden die aangevuurd worden door de toegenomen droogte en hitte, zijn daar de belangrijkste oorzaak van. Dat is nieuw, want tot vorig jaar was de landbouw de belangrijkste oorzaak van wereldwijde ontbossing. "We staan voor een keerpunt", zegt professor Bosecologie Bart Muys.

Bijna een derde van onze honingbijen heeft vorig jaar niet overleefd. Dat blijkt uit de jaarlijkse monitoring van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). De belangrijkste oorzaken van de hoge sterfte zijn de varroamijt en de Aziatische hoornaar. "Iedereen kan een steentje bijdragen om de bijen zoveel mogelijk in stand te houden", zegt Hélène Bonte van het FAVV.

In Nederland is opschudding ontstaan nu blijkt dat een fabriek in de stad Helmond minstens 15 jaar lang de giftige chemische stof PFOA in het riool loosde. Dat is een type van de forever chemical PFAS. De gemeente Helmond eist nu een schadevergoeding van minstens 10 miljoen euro en hoopt dat er zo snel mogelijk een bloedonderzoek kan worden georganiseerd voor de omwonenden.

Het afbraakbeleid van de regering-Trump tegen de mensenrechten heeft wereldwijd gevolgen, waarschuwt Amnesty International in zijn jaarrapport. ‘We moeten en zullen ons blijven verzetten tegen de roekeloze regimes die mensen hun mensenrechten willen ontnemen.’

De afgelopen 10 jaar zijn naar schatting 3500 kinderen omgekomen of verdwenen tijdens een poging om via de Middellandse Zee naar Italië over te steken. Dat blijkt uit de laatste schattingen van Unicef.

De gemiddelde Europeaan verspilt 132 kilogram voedsel per jaar. Tijd voor de lidstaten om strengere maatregelen te nemen, zegt het Europees Milieuagentschap, want de impact op het milieu en de economie is enorm.

De gemiddelde Europeaan verspilt 132 kilogram voedsel per jaar. Tijd voor de lidstaten om strengere maatregelen te nemen, zegt het Europees Milieuagentschap, want de impact op het milieu en de economie is enorm.