Opvolging

In 'Klimaatcrisis kent geen grenzen' presenteert auteur Vanessa Nakate een nieuwe, globale visie voor de klimaatbeweging, gebaseerd op rechtvaardigheid. Maar ze vertelt ook haar eigen verhaal als klimaatactiviste uit het Globale Zuiden, en hoe ze te maken kreeg met uitsluiting en – soms zeer letterlijke – uitwissing van haar werk en stem.

Op de Noordpool probeert een Nederlandse start-up om het poolijs dikker te maken met behulp van pompen die zeewater opspuiten tijdens de winter. Kan dit werken? En kunnen we er de klimaatverandering op een of andere manier mee helpen stoppen? De meeste wetenschappers zijn tegen, maar de initiatiefnemers vinden dat we elke optie moeten onderzoeken nu de klimaatcrisis steeds groter wordt. "Wij zijn hier ook maar ingestapt als bezorgde burgers".

Wereldwijd is een miljard mensen - ongeveer 1 op de 8 - op de vlucht voor oorlog of uitzichtloosheid, of gewoon op zoek naar meer kansen op werk en een beter leven. Deze grote groep mensen wordt sinds de huidige geopolitieke spanningen geconfronteerd met ‘steeds grotere uitdagingen’, zegt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Middenveldorganisaties en oppositiepartijen komen met voorstellen om de overwinsten van oliebedrijven te belasten en de prijzen onder controle te houden. Zo neemt de druk op de regering om maatregelen te nemen in deze energiecrisis toe.

"Deze crisis is het zoveelste onmiskenbare argument om de transitie naar hernieuwbare energie te versnellen." Dat schrijft Joeri Thijs van Greenpeace.

Fossiele brandstoffen zijn gevaarlijk - niet alleen omdat ze de klimaatontwrichting aanjagen, maar ook omdat ze macht concentreren, autoritarisme verankeren en geopolitieke conflicten voeden. Decarbonisatie gaat daarom niet alleen over het bestrijden van de klimaatcrisis, het gaat ook over het herverdelen van macht.

Als er niets wordt ondernomen tegen de klimaatcrisis, zal dat ook onze veiligheid in het gedrang brengen. De Europese begroting voor de komende vijf jaar zet het klimaat dus best centraal, vindt Caroline Herman, VN-Jongerenvertegenwoordiger voor Klimaat bij de Vlaamse Jeugdraad.

Klimaatverandering is veel meer dan een ecologisch vraagstuk; het is een ‘threat multiplier’ die de wereldorde op scherp zet, zegt klimaatgeneraal Tom Middendorp in een gezamenlijke podcast Mastering Transitions van nlmtd en Change Inc.

De tech-industrie heeft een enorme focus op het terugdringen van CO2-uitstoot. Maar dat maskeert een veel diepere milieucrisis, schrijft ceo Raymond van Eck van Fairphone. ‘Ook groene producten kunnen enorm destructief zijn voor de natuur als we niet verder durven kijken dan alleen onze uitstoot.’

De CO₂-uitstoot van de industrie moet tegen 2040 met 90 procent dalen, een enorme inspanning. Vlaanderen heeft een sterke basisindustrie met hoge CO₂-emissies: staal, chemie en olieraffinage. Om die ‘oude’ industrie het koolstofneutrale tijdperk binnen te loodsen zijn nieuwe productieprocessen nodig. De Vlaamse regering maakt daar plannen voor, maar op het terrein wil dat voorlopig niet lukken.

Er worden weliswaar steeds meer middelen ingezet voor de klimaattransitie van de industrie, maar het niet duidelijk of die middelen wel doeltreffend gaan aangewend worden. De industrielobby wil de kosten voor de uitstap uit de koolstofindustrie afwimpelen over de overheid, op de belastingbetaler. Thomas Goorden, Jelle De Mey en Bart Grugeon Plana zijn zeer kritisch over deze plannen.

Diabetes is niet alleen een enorme gezondheidscrisis, het laat de wereld ook achter met een gigantische financiële kater, zegt een studie in Nature. ‘Beleidsmensen kunnen inzetten op de bevordering van een gezonde levensstijl om diabetes te voorkomen.’

Terwijl de temperaturen ver onder het vriespunt duiken, strijden duizenden mensen op de Brusselse straten voor hun leven. Ondanks de tijdelijke noodmaatregelen van de overheid blijft het structurele tekort aan opvangplaatsen een menselijke schande.

We bevinden ons in een moment van diepgaande crisis voor zowel het liberalisme als het kapitalisme. Toenemende ongelijkheid, stagnerende productiviteit en klimaatafbraak – om er maar een paar te noemen – ondermijnen ons sociale systeem. In 2026 zullen deze crises, volgens econoom Grace Blakeley, alleen maar moeilijker te negeren worden.

MO*columniste Bieke Purnelle blikt terug op een jaar dat zich niet laat samenvatten in lijstjes of polls. Het is een uitgebreide inventaris van geweld, klimaatcrisis, moreel verval en politieke lafheid, maar ook een zoektocht naar verzet en menselijkheid. Een jaar om snel te vergeten, en vooral om nooit te vergeten.