Opvolging

20,86 graden: de wereldwijde zeewatertemperatuur heeft een recordwaarde bereikt voor deze tijd van het jaar. Dat meldt de Europese klimaatdienst Copernicus. Dat is slecht nieuws, want warmer zeewater kan leiden tot meer weerextremen, en het zeeleven onder water ondervindt - net als wij op het land - een grote impact. Ook de Belgische Noordzee is veel warmer dan normaal.

In Antarctica is de hoogste wintertemperatuur tot nu toe gemeten. Op 6 juni werd het aan de Argentijnse onderzoeksbasis Esperanza 15,4 graden Celsius. Dat is 2 graden warmer dan het vorige temperatuurrecord en maar liefst 20 graden warmer dan normaal voor deze tijd van het jaar. Onderzoekers ter plaatse zien de Zuidpool verkleuren van wit naar bruin en groen.

De bosbranden in 2025 zijn bij de meest verwoestende uit de recente geschiedenis, ook al ging er minder oppervlakte verloren dan gemiddeld. Toch worden natuurbranden steeds extremer en de schade groter, ook op het vlak van mensenlevens, stelt een analyse in Nature.

De temperaturen stijgen niet alleen bij ons tot recordhoogtes, maar ook in andere Europese landen. De hitte eist een zware tol met 7 doden in Frankrijk en 6 doden in het Verenigd Koninkrijk. Het warme weer in Zuid-Europa is nog niet voorbij: daar kan het kwik nog stijgen tot lokaal 40 graden. Deze situatie is "uitzonderlijk, historisch en ongekend", zegt klimatoloog Matthieu Sorel in de Franse krant Le Monde.

Vorig jaar heeft de elektrische auto recordverkopen geboekt in bijna honderd landen, en dit jaar komt de energiecrisis daar nog bij. Het Internationaal Energieagentschap verwacht dat drie op de tien nieuwe auto’s dit jaar elektrisch zullen zijn.

Op 29 april publiceerden de Copernicus Climate Change Service (C3S) en de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) hun jaarlijkse rapport “European State of the Climate 2025”. Deze gedetailleerde analyse van het Europese klimaat omvat een brede waaier aan klimaatvariabelen, van de jaarlijkse temperatuur, hitte- en koudestress tot zonneschijnduur en bewolking, van bosbranden tot gletsjers en nog veel meer.

Een vijfde van de pendelaars die in Brussel werken, fietst naar het werk. Dat is een nieuw record en een toename van meer dan 40 procent in vergelijking met 4 jaar geleden. Openbaar vervoer blijft net als de vorige jaren het populairste vervoermiddel in de hoofdstad. In de rest van het land staat de auto op 1. Dat blijkt uit de mobiliteitsbarometer van Acerta.

Terwijl Europa zucht onder recordhittegolven, lijkt de politiek de kop in het zand te steken en blijven concrete klimaatplannen uit. Hoe is het mogelijk dat, terwijl de aarde steeds sneller opwarmt, er minder actie wordt ondernomen dan ooit tevoren?

Extreem hoge temperaturen teisteren Noord-Amerika en ook China. In de VS en Canada is sprake van een heat dome of hittekoepel, terwijl Peking een van de warmste dagen van het jaar meemaakt. De overheden hebben waarschuwingen uitgestuurd om zoveel mogelijk binnen te blijven en grote inspanningen te vermijden.

Deze eeuw ging er nog nooit zo veel bos verloren als vorig jaar. Bosbranden die aangevuurd worden door de toegenomen droogte en hitte, zijn daar de belangrijkste oorzaak van. Dat is nieuw, want tot vorig jaar was de landbouw de belangrijkste oorzaak van wereldwijde ontbossing. "We staan voor een keerpunt", zegt professor Bosecologie Bart Muys.

Nooit eerder werden er wereldwijd zulke hoge temperaturen gemeten in januari als in januari 2025. Daarmee sneuvelt het nog maar 1 jaar oude record van januari 2024. De grens van 1,5 graden opwarming werd nu al voor de 18e keer tijdens de voorbije 19 maanden overschreden.

Nooit eerder werd in ons land meer neerslag geregistreerd dan dit jaar. Vanmorgen stond de teller in Ukkel op 1088,8 mm neerslag sinds 1 januari. Dat is nu al meer dan het record van 1088,5 mm in 2001. Vooral het aantal dagen met hevige neerslag in 2024 ligt aan de basis van dat record.

Wetenschappers waarschuwen voor een "kritische en onvoorspelbare nieuwe fase van de klimaatcrisis”. Van de 35 ‘vitale functies van de planeet’ die de groep bestudeert, hebben vorig jaar 25 nieuwe records bereikt.

De concentratie van broeikasgassen, de globale temperatuur op land en in de oceaan en de zeespiegel: 2023 heeft zowat alle klimaatrecords doen sneuvelen. Dat blijkt uit een omvangrijk rapport van de Amerikaanse meteorologische dienst NOAA.

Na meer dan een jaar van recordhitte nadert het hoogtepunt van het bosbrandseizoen in grote delen van onze groene planeet. Wat betekent dat voor mens en natuur? “Zelfs bomen stoppen met ademen als reactie op de rook”, zeggen experts.