Veille 2.1

De bosbranden die vandaag Europa teisteren, zijn een gevolg van de klimaatverandering waarvoor wetenschappers al decennialang waarschuwen. Dat zegt hoogleraar duurzaamheid Hans Bruyninckx. Ondanks de grote impact van de klimaatverandering op onze gezondheid, blijft een serieus politiek antwoord volgens hem achter. "Wij worden al lang weggezet als klimaatalarmisten, maar helaas zijn de wetten van de fysica wat ze zijn."

Terwijl het zuiden van Europa nog meer dan normaal geteisterd wordt door bosbranden, krijgen de Verenigde Staten een hittegolf over zich heen. Met het weerfenomeen El Niño heeft dat weinig te maken. We voelen vooral de gevolgen van de klimaatverandering.

Ze beschikken dan misschien niet over de luxueuze coupés of de chique restaurantservice van de beroemde Orient-Express, maar de nieuwste Europese slaaptreinen bieden je als toerist wel een knap alternatief voor korte vluchten en drukke luchthavens, schrijft Mehri Khosravi, onderzoeker aan de University of East London.

Europese leiders flirten met de afbraak van de mensenrechten. Onder het mom van het inperken van migratie en het verzekeren van de nationale veiligheid, wordt de reikwijdte van de mensenrechten steeds vaker openlijk in vraag gesteld. En dat is niet onschuldig, oordelen mensenrechtenexperten.

Door de klimaatverandering, en met name bosbranden en overstromingen, zijn er steeds meer gebieden in Europa waar het zo goed als onmogelijk wordt om een verzekering af te sluiten. Het toont aan hoe verzekeringen – het mechanisme waarmee moderne samenlevingen uiteenlopende risico's afdekken – structureel tekortschieten in het nieuwe klimaattijdperk, schrijft Clotilde Cerdan Amiard van de IE University in het Spaanse Segovia.

Vorig jaar zijn in Europa 603 rivierbarrières ontmanteld. Daardoor kan meer dan 3700 kilometer aan rivieren weer vrij stromen, een record.

Europa’s inhaalslag op defensie en energie komt op stoom. Maar voor onze voedselvoorziening blijven we afhankelijk van landen waarmee we liever geen zaken doen. De EU kan er niet meer omheen: meer autonomie op voedselgebied begint bij een plantaardiger dieet.

Waar Roemenië vanouds een bosrijk land was, staan de (oer)bossen en de natuur er vandaag onder grote druk van vaak illegale houtkap, economie en toerisme. De verantwoordelijkheid van meubelbedrijven is daarbij verpletterend. Maar Europese regelgeving volgt te traag en is te weinig doeltreffend.

De temperaturen stijgen niet alleen bij ons tot recordhoogtes, maar ook in andere Europese landen. De hitte eist een zware tol met 7 doden in Frankrijk en 6 doden in het Verenigd Koninkrijk. Het warme weer in Zuid-Europa is nog niet voorbij: daar kan het kwik nog stijgen tot lokaal 40 graden. Deze situatie is "uitzonderlijk, historisch en ongekend", zegt klimatoloog Matthieu Sorel in de Franse krant Le Monde.

Aardappelboeren in België mogen een nieuw soort genetisch pesticide gebruiken dat nog niet is goedgekeurd door Europa. Het gaat om Calantha, dat de eiwitproductie van de Coloradokever verstoort en zo veel gerichter zou werken dan traditionele chemische pesticides. Volgens de sector kan het een oplossing zijn voor het vervuilde drinkwater in West-Vlaanderen, maar milieuverenigingen zien het anders. Die stappen naar de rechter.

Je treinreis doorheen Europa met 1 enkel treinticket van begin tot einde afleggen: dat wil de Europese Commissie realiseren met een nieuw voorstel voor een eengemaakt reisbiljet over alle spoorwegmaatschappijen heen. Het moet reizen eenvoudiger én goedkoper maken en moet ook meer rechten garanderen, zoals wanneer je een aansluiting mist.

Industriële visserij met bodemsleepnetten brengt enorme schade toe aan de Europese wateren, blijkt uit onderzoek van National Geographic. De destructieve praktijk aan banden leggen kan de belastingbetaler, het klimaat, maar ook de vissers ten goede komen.

Het aantal sterfgevallen door hitte, toenemende voedselonzekerheid en snellere verspreiding van ziekten stijgt sterk in Europa. Maar er is ook hoop, want Europa heeft de middelen om het roer te keren, stelt grootschalig onderzoek in het medische tijdschrift The Lancet.

De AMOC, een belangrijke oceaanstroom die onder andere warmte naar Europa brengt, dreigt al tegen 2100 nog maar half zo krachtig te zijn. Daarmee kan het wereldwijde klimaat sneller dan verwacht ontwricht raken. In dat geval zou het bij ons zon 7 graden kouder worden. De enige manier om dat te vermijden, is de uitstoot van broeikasgassen zo snel mogelijk terugdringen, waarschuwt klimatoloog Amaury Laridon.

Bij Primark een T-shirt voor 12 euro kopen of op Temu een jeans bestellen voor 15 euro: het is nog steeds mogelijk. Anna Sato onderzocht voor haar thesis of de huidige Europese regels wel volstaan om de fast fashion waardeketen duurzamer en transparanter te maken.

Na zestien jaar alleenheerschappij van Viktor Orbán en afbraak van de democratie heeft oppositiepartij Tisza de verkiezingen gewonnen. MO* journalist Pieter Stockmans sprak in Boedapest met experten en journalisten. ‘Hoe historisch dit resultaat ook is voor Hongarije en Europa, toch moeten we de overwinningsroes temperen.’

De opkomst van het populisme in Europa zo’n tien jaar geleden, had lang niet alleen te maken met migratie. Dagelijkse financiële zorgen en frustratie over het werk waren erg belangrijke factoren, toont onderzoek aan de Universiteit van Cambridge.

Regio’s in Europa waar armoede het hoogst is, blijken ook het kwetsbaarst voor de gezondheidsgevolgen van luchtvervuiling. Dat blijkt uit een grootschalige studie in Nature Medicine.

De militaire aanvallen op Iran waren een nieuwe bevestiging van MEGA (Make Empire Great Again), schrijft Femmy Thewissen, expert economische rechtvaardigheid bij 11.11.11. Een onbetwistbare schending van het internationaal recht, waar de VS (en Israël) zich blijkbaar niets van moeten aantrekken. En waar angstige Europese muurbloempjes nauwelijks de woorden vinden om én schendingen van het internationaal recht te veroordelen én de daden van een misdadig regime aan te kaarten.

Terwijl veel Europese regeringsleiders zwijgen over de chaos die Trump veroorzaakt, vaart de Spaanse premier Pedro Sánchez een eigen koers. Met zijn principiële houding tegenover de situatie in het Midden-Oosten en een binnenlands beleid dat groei koppelt aan armoedebestrijding en klimaatbeleid, bewijst hij dat een alternatief mogelijk is.

Het zijn moeilijke tijden voor vrede en veiligheid. Het laatste nucleaire wapenbeheersingsverdrag is donderdag 5 maart afgelopen. Bovendien stuurt de militaire lobby in Europa ook steeds meer aan op het snel uitbreiden van “vreedzame” kernenergie.

De Europese Unie moet zich dringend beter voorbereiden op toekomstige én huidige klimaatrampen. Daarvoor waarschuwt een raad van topwetenschappers. De EU heeft onvoldoende gecoördineerde plannen om de gevolgen op te vangen van overstromingen, bosbranden, hitte of droogte.

Krijgt de Europese industrie korting op haar CO2-uitstoot? Dat is een van dé grote vragen die deze week voorligt op de Europese industrietop. Vooral bedrijven die veel uitstoten, zoals chemische of metaalbedrijven, zeggen dat de Europese klimaatkosten het onmogelijk maken om te concurreren met niet-Europese bedrijven. De Europese Commissie is bereid om het systeem te herzien: "Er zijn geen heilige huisjes."

Fosfaatafval kan je in Europa niet zomaar lozen in de omgeving, dat schaadt de gezondheid, het milieu en de economie. In Tunesië en Marokko gebeurt het wél, nota bene bij het maken van producten voor ons, Europeanen. Tienduizenden inwoners van Gabès willen dat de fosfaatfabriek er per direct dichtgaat.

Europa zal een torenhoge factuur betalen voor de toenemende vervuiling met PFAS, blijkt uit een rapport van de Europese Commissie. Dat schat de kosten voor de samenleving in: 440 miljard euro tegen 2050.

Terwijl de EU de import van Russisch gas verbiedt, waarschuwt Greenpeace voor een nieuwe, gevaarlijke afhankelijkheid. De milieuorganisatie eist dat Europa stopt met het spekken van de kas van Donald Trump.

Steeds meer en intensere hittegolven maken niet alleen veel menselijke slachtoffers. Ze vormen ook voor de Europese veestapel een steeds groter probleem. Tegen het midden van de eeuw kunnen miljoenen dieren getroffen worden door de hitte.

Amerikaans president Donald Trump zet het jarenlange bondgenootschap met Europa op losse schroeven. Kan Europa nog volgen nu de VS resoluut kiezen voor brute machtspolitiek en een identitair rechts-radicaal verhaal? Volgens hoogleraar Eric Corijn heeft het oude continent de kans om een eigen weg te kiezen, namelijk die van de grootstedelijke tolerantie.

De stilte, aarzeling en omzichtige formuleringen uit Europa die volgden op de Amerikaanse interventie in Venezuela, maken duidelijk hoe kwetsbaar het internationaal recht wordt wanneer de bereidheid om het te verdedigen uitblijft. Dat schrijft Simon Sterck, student internationaal en publiek recht aan de KU Leuven.

Ook na 2035 zullen er in de Europese Unie nog wagens met verbrandingsmotoren verkocht mogen worden. De Europese Commissie stelt vandaag een versoepeling voor van het geplande verbod op nieuwe benzine- en dieselwagens. Autofabrikanten zullen nog steeds een beperkt aandeel hybridewagens en auto's met traditionele verbrandingsmotoren mogen verkopen. Maar ze zullen de veroorzaakte uitstoot wel moeten compenseren met groen staal en biobrandstoffen.