Veille 2.1

Groen en water zorgen ervoor dat de stad 's nachts sneller afkoelt. Een simpele oplossing die we ook als burger meer ter harte kunnen nemen in tijden waarin hete zomers het nieuwe normaal lijken te worden, blijkt uit de resultaten van het ‘Tuintesters’-project van Stad Mechelen, Natuurpunt en de Universiteit Antwerpen.

25% wil de Belgische regering besparen op ontwikkelingssamenwerking. Bij de start van nieuwe begrotingsonderhandelingen vestigen vertegenwoordigers van verschillende Belgische ngo’s de aandacht op de menselijke kost van die besparing. ‘Achter elke budgetlijn schuilen mensen.’

Terwijl regeringen in Europa en Noord-Amerika nog worstelen met de vraag hoe ze de impact van AI op werkgelegenheid moeten aanpakken, heeft een rechtbank in de Chinese stad Hangzhou een opmerkelijke uitspraak gedaan. De boodschap is eenvoudig: technologische vooruitgang is welkom, maar bedrijven mogen de sociale kosten daarvan niet zomaar afwentelen op werknemers.

Volgens econoom Grace Blakeley gebruiken bazen AI als excuus om de macht van werknemers te breken. Maar werknemers laten zich niet zonder strijd verslaan.

Op de Noordpool probeert een Nederlandse start-up om het poolijs dikker te maken met behulp van pompen die zeewater opspuiten tijdens de winter. Kan dit werken? En kunnen we er de klimaatverandering op een of andere manier mee helpen stoppen? De meeste wetenschappers zijn tegen, maar de initiatiefnemers vinden dat we elke optie moeten onderzoeken nu de klimaatcrisis steeds groter wordt. "Wij zijn hier ook maar ingestapt als bezorgde burgers".

De opkomst van het populisme in Europa zo’n tien jaar geleden, had lang niet alleen te maken met migratie. Dagelijkse financiële zorgen en frustratie over het werk waren erg belangrijke factoren, toont onderzoek aan de Universiteit van Cambridge.

"De beste keuze die ik ooit heb gemaakt." Dat zegt Guy Bresseleers (56) uit Merksem over zijn beslissing om elke dag met de fiets naar het werk te gaan. Hij is niet alleen: 1 op de 4 Vlamingen fietste in 2024 naar zijn of haar job en dat is dubbel zoveel als 20 jaar geleden, zo toont een grootschalige studie bij bijna 1,8 miljoen werknemers in ons land. Doet ook het openbaar vervoer beter? En wat met de auto?

Amerikaanse AI-bedrijven OpenAI en Anthropic hebben een akkoord met het Pentagon om hun modellen te gebruiken in militaire netwerken, al doet Anthropic dat onder bepaalde voorwaarden. Maar wie bepaalt de grenzen van militaire AI: de overheid of de maker?

ETS: het woord viel al veelvuldig tijdens de industrietop in Antwerpen gisteren en de informele Europese top in Alden Biesen vandaag. Wat is die Europese koolstofmarkt precies, en waarom is het systeem in het leven geroepen? En waarom is ETS plots zo'n hot topic?

De wereld heeft zichzelf tot doel gesteld om veel grotere stukken van de oceanen te beschermen tegen overbevissing en andere bedreigingen. Dat is veelbelovend, maar alleen als lokale gemeenschappen erbij betrokken worden, zeggen lokale vissers en experten.

"Ik kijk ernaar met groot optimisme, maar ook met een zekere voorzichtigheid." Dat zegt Jan Mees van het Vlaams Instituut voor de Zee over het internationale Oceaanverdrag, dat vandaag officieel in werking treedt. Het betekent onder meer dat er een duidelijk kader komt om grote zeereservaten te gaan afbakenen. Van de Sargassozee tot de Emperor Seamounts: waar zou de oceaan bijzondere bescherming kunnen krijgen en waarom?

Een vijfde van de pendelaars die in Brussel werken, fietst naar het werk. Dat is een nieuw record en een toename van meer dan 40 procent in vergelijking met 4 jaar geleden. Openbaar vervoer blijft net als de vorige jaren het populairste vervoermiddel in de hoofdstad. In de rest van het land staat de auto op 1. Dat blijkt uit de mobiliteitsbarometer van Acerta.

De vooruitgang die door directe diplomatie op een VN-klimaattop kan worden gemaakt, weegt vele keren zwaarder door dan de uitstoot die de verplaatsingen naar zo'n COP veroorzaken. Dat blijkt uit een analyse van wat er na het klimaatakkoord van Parijs is verschoven op klimaatvlak. "Er is ruimte om het aantal deelnemers te verkleinen, maar het blijft belangrijk om er fysiek aanwezig te zijn, dit gaat om diplomatie."

Op de openingsdag van de VN-klimaatconferentie heeft gastheer Lula da Silva, de Braziliaanse president, zijn langverwachte fonds voor tropische bossen voorgesteld. Wat is de bedoeling van dat fonds, wie gaat er geld in stoppen en waarom is er concurrentie?

Door geen pad naar reductiedoelen te creëren lieten de VN-klimaatconferenties vrij spel aan de neoliberale vrije markt. Geïndustrialiseerde landen konden zo hun verantwoordelijkheid verder voor zich uitschuiven, meent expert internationale betrekkingen Frank Gerits van de Universiteit Utrecht. ‘Het is tijd dat we de oplossingen voor de klimaatopwarming niet gaan zoeken bij dezelfde actoren die deze crisis veroorzaakt hebben.’

Dit jaar staat Wereldvoedseldag in het teken van het 80-jarige bestaan van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), die sinds haar oprichting het mandaat heeft om te streven naar een wereld waarin niemand honger lijdt. Directeur-generaal Qu Dongyu blikt terug en kijkt vooruit.

Op donderdag 16 oktober gingen Vlaamse en Brusselse scholieren massaal aan het werk op de YOUCA Action Day. Dat deden ze om geld in te zamelen voor een jongerenproject uit Peru dat het Amazonewoud wil beschermen.

Er dreigt voor een tweede keer uitstel voor de Europese ontbossingswet. Volgens de Europese Commissie is het bijhorende computersysteem niet klaar. Daarom wil de Commissie de ontbossingswet pas eind volgend jaar in voege laten treden. Daarmee zaagt de Commissie verder aan een van de pijlers van de Green Deal.

Marokko heeft als 60e land het VN-Oceaanverdrag geratificeerd. Dat is bekend geraakt tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Nummer 60 betekent een mijlpaal, want nu treedt het Oceaanverdrag automatisch in werking. Er komt voortaan regelmatig een VN-oceaantop, er zullen zeereservaten worden aangewezen en er wordt een internationaal secretariaat gekozen, waarvoor België 1 van de kandidaten is.

De Verenigde Naties vragen de landen die in november deelnemen aan de VN-klimaatconferentie om "zo snel mogelijk" hun klimaatplannen in te dienen. Die zijn nodig om de onderhandelingen voor te bereiden. Tot nu toe hebben echter slechts 30 landen hun plannen ingediend. Ook de Europese Unie sleept met de voeten. Onder andere Frankrijk ligt dwars over de goedkeuring van de Europese klimaatdoelstelling voor 2040.

De Verenigde Naties vragen de landen die in november deelnemen aan de VN-klimaatconferentie om "zo snel mogelijk" hun klimaatplannen in te dienen. Die zijn nodig om de onderhandelingen voor te bereiden. Tot nu toe hebben echter slechts 30 landen hun plannen ingediend. Ook de Europese Unie sleept met de voeten. Onder andere Frankrijk ligt dwars over de goedkeuring van de Europese klimaatdoelstelling voor 2040.

Regeringen en werkgevers moeten dringend maatregelen treffen om de gezondheid van werknemers te beschermen nu die steeds vaker met extreme hitte te maken krijgen. Daarvoor waarschuwen de Verenigde Naties op basis van een nieuw rapport in samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Het vorige grote rapport met richtlijnen dateert van 1969 en er is dringend een update nodig nu de klimaatopwarming een steeds grotere impact heeft, zeggen ze.

Terwijl het mondiale Zuiden opstaat en samenwerking zoekt, kiest het Westen via de NAVO voor herbewapening en militaire druk. Deze koers bedreigt niet alleen de wereldvrede, maar ondermijnt ook elke kans op een rechtvaardige wereldorde.

Als we 5% van ons bbp aan defensie besteden, komt de ontwikkelingssamenwerking in gevaar, schrijft MO*journalist John Vandaele. Die is echter cruciaal voor het overeind houden van het Congolese regenwoud.

Er is in de Vlaamse landbouw nog veel winst te maken voor het klimaat door meer koolstof op te slaan in de bodem. 'Carbon farming' of koolstoflandbouw kan voor landbouwers extra zakgeld betekenen, terwijl de bodem van hun akkers er beter van wordt. Minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V) wil er deze legislatuur verder op inzetten, met 25 miljoen euro rechtstreekse steun per jaar. Hoe werkt het systeem? En wat is het potentieel?

Meer dan honderd leden van de koepelorganisatie voor duurzame afvalverwerking hebben een brief aan de VN geschreven. Ze roepen op om afvalverbranding voor de opwekking van energie niet langer als duurzame oplossing te promoten.

Als een donderslag bij heldere hemel bracht een recente studie aan het licht dat bepaalde ultrabewerkte voedingsmiddelen gezond zijn. Hoe kan je als consument nog weten welke producten je met een gerust gemoed mag eten en wat je beter mijdt?

We zijn al twee weken in het nieuwe jaar. Wellicht ben je, zoals zovelen, het goede voornemen gestart om wat gezonder te eten. Maar dat is nog knap lastig blijkt na het lezen van het boek ‘Dit slik ik niet meer!’ van arts Staf Henderickx, want tegenwoordig is bijna alles wat we eten ultrabewerkte voeding en dat heeft een grote impact op onze gezondheid.

Verschillende klimaatwetenschappers zijn het oneens met het pessimistische beeld dat de voormalige directeur van het Belgisch Klimaatcentrum Valérie Trouet schetst in een opiniestuk in De Morgen. "Er wordt wel geluisterd naar de wetenschappers. Niet alle dingen lukken, maar een aantal dingen lukt wel. Je kan niet verwachten van de hele bevolking dat ze de draagwijdte van een statistiek begrijpen", reageert professor Jos Delbeke.

De wereldwijde uitstoot van CO2 is dit jaar opnieuw gestegen met 0,8%. Tegelijk verliest de oceaan aan capaciteit om een deel van die uitstoot weer op te nemen. Dat blijkt uit internationaal onderzoek waar ook het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) aan heeft meegewerkt.