Focus Climat

Simon Gronowski en Abdelrahman Alserr verkennen de cirkel van daderschap en slachtofferschap, de kracht van verzoening tussen joden en Palestijnen, solidariteit met vluchtelingen, en de ‘rechtvaardigen onder de volkeren’ als moreel kompas. Wat kunnen we leren van de mechanismen van ontmenselijking die genocides mogelijk maken? En vooral: hoe kunnen we ze vandaag herkennen en tegengaan?

De wolf kan een heleboel belangrijke functies vervullen in een gezond ecosysteem. Hij helpt de wildpopulaties beheren, ziektes bestrijden, bossen herstellen en bezorgt aaseters voedsel. Al is het nog niet altijd duidelijk op welke schaal dat ook voor ons land geldt. Maar misschien hoeft de wolf ook helemaal geen nut te hebben?

De Belgische uitstoot van broeikasgassen stijgt opnieuw, en dat na jaren van daling. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die België aan de Europese Commissie heeft overgemaakt. In 2024, het jaar waar die laatste cijfers op slaan, werden er in ons land licht méér broeikasgassen uitgestoten dan in 2023. Die stijging komt vanuit het verkeer en de Vlaamse industrie.

Belgische woningen dreigen massaal oververhit te raken als gevolg van de klimaatopwarming. Dat is de conclusie van onderzoekers van de KU Leuven over hoe hittebestendig onze woningen zijn - veel te weinig dus. De oplossing? We moeten de zogenoemde 'ladder van koeling' volgen - en het installeren van airco is daarbij slechts de laatste stap. "Er is een mindshift nodig."

Dit najaar werd het bloed van de zeven kopstukken van de Belgische ziekenfondsen en milieukoepels getest op de aanwezigheid van PFAS. De analyse toont bij elk van hen de aanwezigheid van diverse PFAS aan, wat wijst op een wijdverspreide blootstelling. De coalitie van ziekenfondsen en milieukoepels roept de Belgische regering op om dringend werk te maken van een Europees verbod en een nationaal uitfaseringsplan.

De Belgische klimaatkosten kunnen tegen 2050 oplopen tot 4 à 8,5 miljard euro per jaar. Tenminste, als er geen verdere maatregelen uitgerold worden om de impact van regen, stormen en overstromingen te verzachten. Daarvoor waarschuwt het Federaal Planbureau vandaag. Dat zou niet alleen een stevige impact hebben op de economie, maar ook op de Belgische schuldgraad.

De Belgische industrie kan minstens 90 procent van zijn CO2-uitstoot terugdringen tegen 2050. Dat kan bovendien met technologieën die nu al bestaan, of ten laatste tegen 2040 uitgerold kunnen worden, zoals industriële warmtepompen en CO2-opslag. Maar dan moet elektriciteit wel goedkoper worden voor grootverbruikers, en moet er dringend meer werk gemaakt worden van groenestroomcapaciteit. De volgende 5 jaar worden cruciaal.

Bijna een derde van onze honingbijen heeft vorig jaar niet overleefd. Dat blijkt uit de jaarlijkse monitoring van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). De belangrijkste oorzaken van de hoge sterfte zijn de varroamijt en de Aziatische hoornaar. "Iedereen kan een steentje bijdragen om de bijen zoveel mogelijk in stand te houden", zegt Hélène Bonte van het FAVV.

Belgische kinderen die geboren zijn in 2020, zullen in de loop van hun leven 6 keer meer extreme hittegolven meemaken dan hun landgenoten uit het geboortejaar 1960. Dat blijkt uit een nieuwe studie van de VUB. Wereldwijd zijn vooral de 20 procent armste kinderen het kwetsbaarst. Meer klimaatambitie kan de tol van die opwarming voor de jongere generaties wel milderen.

Het is vandaag Belgian Overshoot Day. Als de hele wereld zou leven zoals de gemiddelde Belg, dan zouden alle natuurlijke hulpmiddelen en diensten voor dit jaar nu al opgebruikt zijn, na amper 3 maanden. Er zouden met andere woorden ruim 4 planeten aarde nodig zijn om de Belgische voetafdruk op te vangen. Hoe komt dat? Waarom doen onze buurlanden het beter? En wat kunnen we daaraan doen?

In Zeebrugge wordt de allereerste grote Belgische productie-eenheid voor groene waterstof gebouwd. Dat is waterstof die volledig opgewekt wordt met zonne- of windenergie, waarbij er dus geen broeikasgassen worden uitgestoten. De eerste groene waterstof zou er in de tweede helft van 2026 geproduceerd moeten worden.

In Zeebrugge wordt de allereerste grote Belgische productie-eenheid voor groene waterstof gebouwd. Dat is waterstof die volledig opgewekt wordt met zonne- of windenergie, waarbij er dus geen broeikasgassen worden uitgestoten. De eerste groene waterstof zou er in de tweede helft van 2026 geproduceerd moeten worden.

Belgische klimaatactivisten, onder wie Wouter Mouton en Marjolein Moreaux die net is vrijgelaten uit een Oegandese cel, meldden zich deze week op het Brusselse hoofdkantoor van TotalEnergies. Ze werden vergezeld door Oegandese activisten via videoverbinding. Ze vroegen om een onderhoud met de CEO van het bedrijf over de destructieve lokale gevolgen van het East African Crude Oil Pipeline-project (EACOP).

Als de hele wereld zou consumeren zoals de Belgen, zouden de natuurlijke hulpbronnen nu zaterdag 23 maart al opgebruikt zijn. “Ons systeem loopt tegen de grenzen van de planeet aan”, zegt het WWF.

Een boer uit Henegouwen daagt TotalEnergies voor de rechter vanwege de impact van het bedrijf op de klimaatcrisis. Extreme weersomstandigheden hebben zijn boerderij aanzienlijke schade berokkend, zegt hij. Het is de eerste klimaatzaak tegen een multinational in België.

Een bioboer uit Henegouwen daagt energiereus TotalEnergies voor de rechter. Het is de eerste Belgische klimaatzaak tegen een bedrijf, en de eerste keer dat een boer een bedrijf aanklaagt voor geleden klimaatschade. Eerder werd in Nederland energiereus Shell veroordeeld in een vergelijkbare zaak.

Belangrijkste les van het Wereld Economisch Forum? De klimaatproblematiek en het verlies aan natuur zijn een enorme bedreiging voor de bedrijfswereld. Heel wat CEO’s zijn zich daar intussen van bewust, maar de politiek moet nu het juiste kader scheppen, schrijft Julie Vandenberghe van WWF-België.

Van 27 november tot 1 december vindt in New York de tweede bijeenkomst plaats van de lidstaten van het Verdrag inzake het Verbod op Kernwapens. De regering heeft ondanks deelname in 2022 als 'waarnemer' aan de eerste bijeenkomst van de lidstaten van het Verdrag, nog niet bevestigd dat ze terug zal deelnemen.

De gemiddelde koolstofvoetafdruk van de grote BEL20 bedrijven bedraagt 20,84 miljoen ton CO2 per jaar Dit komt overeen met de jaarlijkse uitstoot van de armste 34% in België, d.w.z. 3,87 miljoen mensen, zo toont Oxfam aan in een nieuw rapport vandaag. Vier bedrijven overtreffen dit gemiddelde: KBC, AB INBEV, Umicore en Solvay. Toch zijn er manieren om de investeringen te financieren die nodig zijn om een ambitieuze vermindering van de CO2-uitstoot te realiseren. Tussen 2016 en 2021 betaalden de BEL20-bedrijven immers meer dan €47,5 miljard aan dividenden uit aan hun aandeelhouders, of 70% van hun winst.

De gemiddelde CO2-voetafdruk van veertien Bel20-bedrijven is gelijk aan de jaarlijkse uitstoot van de armste 34 procent van de bevolking, blijkt uit een rapport van Oxfam. Er zijn mogelijkheden om de CO2-impact van de bedrijven te verkleinen, zegt Oxfam, maar die worden niet benut.