Veille 2.1

Na twintig jaar komt een einde aan het moratorium op soja uit het Amazonegebied, onder druk door wetgeving, de politiek en juridische stappen van de Braziliaanse agro-industrie. Daarmee dreigt jarenlange vooruitgang in de strijd tegen ontbossing tenietgedaan te worden, stelt een artikel in Science, en dat kan leiden tot ten minste 1,4 miljoen hectare extra ontbossing.

Groen en water zorgen ervoor dat de stad 's nachts sneller afkoelt. Een simpele oplossing die we ook als burger meer ter harte kunnen nemen in tijden waarin hete zomers het nieuwe normaal lijken te worden, blijkt uit de resultaten van het ‘Tuintesters’-project van Stad Mechelen, Natuurpunt en de Universiteit Antwerpen.

Er is een verband tussen blootstelling aan hoge temperaturen tijdens de zwangerschap en een tragere groei van de thalamus, blijkt uit onderzoek bij kinderen in Nederland. Hitte in de vroegste levensfasen heeft zo mogelijk blijvende gevolgen voor de hersenontwikkeling.

Corona-boostervaccins bieden bescherming tegen covid-19, maar mogelijk ook tegen toekomstige coronavirussen die van vleermuizen of schubdieren op mensen kunnen overgaan, stelt onderzoek in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.

Van alle grootsteden die het meest kwetsbaar zijn voor hitte, ligt 95% in Azië en in Afrika, blijkt uit een nieuw onderzoek door de Universiteit van Oxford.

Luchtvervuiling kan de genen beïnvloeden die verband houden met de ontwikkeling van sperma. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek dat deze week is voorgesteld op een Europese bijeenkomst van fertiliteitsartsen.

Van nature voorkomende bacteriën kunnen planten helpen om met een toenemende verzilting van de bodem om te gaan. Wetenschappers hopen op een doorbraak voor boeren over de hele wereld die door de klimaatverandering steeds vaker met zoute grond te maken krijgen.

De klimaatopwarming treft lang niet alleen soorten in tropische regio’s, blijkt uit grootschalig onderzoek. In gematigde gebieden verdwijnen ook al volop dier- en plantensoorten omdat het te warm wordt.

Extreme hitte vormt een van de meest onderschatte bedreigingen voor de economische ontwikkeling wereldwijd. Vooral vrouwen die dichtbij de armoedegrens leven worden zwaar getroffen, stelt een nieuw rapport dat op de London Climate Action Week is gepresenteerd.

Als we onze eiwitbronnen verbreden naar meer duurzame productie en consumptie, zou dat niet alleen de druk op het milieu verminderen, maar ook de voedselzekerheid ten goede komen, stelt een nieuw rapport van het Europees Milieuagentschap (EEA) glashelder.

Toekomstige voedseltekorten zullen mogelijk niet het gevolg zijn van minder landbouwgrond, maar van een tekort aan arbeidskrachten in de landbouw, zegt een studie in Nature. Onder meer door lage geboortecijfers en de verstedelijking groeit het tekort aan boeren in veel regio’s.

Een kleine groep online shoppers is verantwoordelijk voor het merendeel van de milieu-impact van teruggestuurde pakjes, blijkt uit nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) in tien Europese landen.

Kunnen we ervoor zorgen dat de oceaan meer koolstof opneemt dan nu al het geval is? Nieuwe technologie lijkt dat te beloven, maar onderzoekers roepen toch op tot voorzichtigheid.

De prijs van koffie swingt de pan uit, maar boeren in acht van de tien grootste producerende landen moeten het nog altijd zonder leefbaar inkomen stellen, blijkt uit de Koffiebarometer 2026. ‘Zolang de spelregels van de koffiemarkt niet veranderen, blijven miljoenen boeren vastzitten in armoede en komt de toekomst van de hele sector in gevaar.’

Vorig jaar zijn in Europa 603 rivierbarrières ontmanteld. Daardoor kan meer dan 3700 kilometer aan rivieren weer vrij stromen, een record.

Het is nog niet te laat: de mensheid kan de ongelijkheid verminderen, de levensstandaard verbeteren en toch de klimaatverandering onder 2 graden Celsius houden, zegt een groep wetenschappers onder wie de Franse topeconoom Thomas Piketty. Maar dan moet de economie wel fundamenteel anders, te beginnen met veel minder werken.

De bosbranden in 2025 zijn bij de meest verwoestende uit de recente geschiedenis, ook al ging er minder oppervlakte verloren dan gemiddeld. Toch worden natuurbranden steeds extremer en de schade groter, ook op het vlak van mensenlevens, stelt een analyse in Nature.

Strenge bezuinigingen op de gezondheidszorg in Oost-DR Congo dragen bij aan de snelle escalatie van de ebola-uitbraak. Dat zegt het International Rescue Committee, dat verschillende gezondheidscentra in de streek heeft moeten sluiten.

Vorig jaar heeft de elektrische auto recordverkopen geboekt in bijna honderd landen, en dit jaar komt de energiecrisis daar nog bij. Het Internationaal Energieagentschap verwacht dat drie op de tien nieuwe auto’s dit jaar elektrisch zullen zijn.

Tien jaar na de uit de hand gelopen ebola-epidemie en zes jaar na covid is de wereld nog steeds niet beter voorbereid op een nieuwe pandemie, zegt een internationaal onderzoekspanel. De waarschuwing valt samen met een nieuwe ebola-uitbraak in Afrika.

Conflict en geweld hebben vorig jaar een recordaantal van 32,3 miljoen mensen in hun eigen land op de vlucht gejaagd. Het is een stijging met 60 procent, en voor het eerst is het aantal ontheemdingen door rampen overtroffen.

De Belgische milieubeweging reageert geschokt op de onverwachte aankondiging dat de federale regering onderhandelingen zal opstarten met Engie over het nationaliseren van oude kerncentrales. ‘Dit is slecht nieuws voor de energietransitie, het klimaat en de belastingbetaler.’

Europa zal niet ontkomen aan de ernstige gevolgen van de klimaatverandering: ongekende hittegolven, verwoestende bosbranden en een voortdurende afname van de biodiversiteit worden het nieuwe normaal op het continent. Dat is de conclusie van de Europese Staat van het Klimaat 2025.

Industriële visserij met bodemsleepnetten brengt enorme schade toe aan de Europese wateren, blijkt uit onderzoek van National Geographic. De destructieve praktijk aan banden leggen kan de belastingbetaler, het klimaat, maar ook de vissers ten goede komen.

Het aantal sterfgevallen door hitte, toenemende voedselonzekerheid en snellere verspreiding van ziekten stijgt sterk in Europa. Maar er is ook hoop, want Europa heeft de middelen om het roer te keren, stelt grootschalig onderzoek in het medische tijdschrift The Lancet.

Bijna een miljoen Argentijnen hebben een collectief juridisch verzoekschrift ondertekend om gletsjers en omliggende rivieren te beschermen. Een versoepeling van de regels voor mijnbouw door de regering-Milei zal de gletsjers in gevaar brengen, vrezen ze. Ook provincies hebben een rechtszaak aangespannen.

Fytoplankton, de basis van zowat alle leven in de oceaan, bevat steeds minder eiwit en meer vetten en koolhydraten. Dat komt door de opwarming van het zeewater.

Maïs, rijst en cassave leiden tot meer ontbossing dan ‘usual suspects’ als cacao, koffie en rubber. Dit is omstandig aangetoond door Zweedse onderzoekers. De studie bevestigt ook de enorme impact van de vleesproductie.

De toestand in Soedan, dat zijn derde jaar bloedige oorlog ingaat, verslechtert snel. Hulporganisaties slaan alarm over de ‘systematische ontmanteling van essentiële diensten waarop de bevolking vertrouwt, zoals gezondheidszorg, bescherming, voedselzekerheid en basisveiligheid.’

In Patagonië, in het in het uiterste zuiden van Zuid-Amerika, hebben wetenschappers PFAS aangetroffen. De onderzoekers kregen hulp van de lokale pinguïns die nietsvermoedend werden ingezet en via sensoren aan hun pootjes de staat van hun omgeving in kaart hebben gebracht.