Opvolging

De meeste populaire chatbots helpen zonder problemen bij het plannen van gewelddadige aanvallen – van een schoolshooting tot een antisemitische bomaanslag of politieke moord. Dat blijkt uit een uitgebreid onderzoeksrapport van CCDH en CNN.

Wanneer landen oorlog voeren of betrokken zijn bij zware mensenrechtenschendingen, rijst steeds opnieuw dezelfde vraag: moeten ze nog welkom zijn op internationale podia? Sporttoernooien, culturele festivals en andere mondiale evenementen presenteren zich graag als neutrale ontmoetingsplaatsen. Maar zodra politiek en geweld de kop opsteken, blijkt die neutraliteit vaak een illusie.

De BEDEX-wapenbeurs vindt van 12 tot 14 maart plaats in Brussel. Politiek, het Belgische leger en wapenbedrijven werken hier nauw samen om de Belgische wapenindustrie een boost te geven. Maar wat als beleidsmakers een vredesbeurs zouden organiseren in samenwerking met middenveldorganisaties?

De discussie over de huidige aanval op Iran draait meestal om de vraag of de VS opnieuw gezichtsverlies zal lijden in het Midden-Oosten. Maar dat is de verkeerde vraag. We moeten kijken naar wie deze oorlog al decennia promoot en wat zij erbij te winnen hebben.

De koningspinguïns rond de Zuidpool slagen er wonderwel in om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering. Ze broeden vandaag 19 dagen vroeger dan een kwarteeuw geleden. Bovendien overleeft de helft meer jongen. Toch blijft de vraag hoe lang ze zich kunnen blijven aanpassen.

De militaire aanvallen op Iran waren een nieuwe bevestiging van MEGA (Make Empire Great Again), schrijft Femmy Thewissen, expert economische rechtvaardigheid bij 11.11.11. Een onbetwistbare schending van het internationaal recht, waar de VS (en Israël) zich blijkbaar niets van moeten aantrekken. En waar angstige Europese muurbloempjes nauwelijks de woorden vinden om én schendingen van het internationaal recht te veroordelen én de daden van een misdadig regime aan te kaarten.

43% van de Vlamingen is een gewoontegebruiker van AI geworden. Nooit eerder won een nieuwe digitale technologie zo snel aan terrein. Tegelijkertijd daalt het enthousiasme over AI.

De klimaatverandering gaat steeds sneller. De voorbije 10 jaar warmde ons klimaat op met 0,35 graden Celsius, terwijl dat voordien nog 0,2 graden per decennium was. Dat ontdekten onderzoekers die de kortetermijngevolgen van weerfenomenen, vulkaanuitbarstingen en zonnestraling op de temperatuur wegfilterden. Dat komt, ironisch genoeg, onder andere door onze inspanningen om de industrie en het verkeer properder te maken.

Terwijl veel Europese regeringsleiders zwijgen over de chaos die Trump veroorzaakt, vaart de Spaanse premier Pedro Sánchez een eigen koers. Met zijn principiële houding tegenover de situatie in het Midden-Oosten en een binnenlands beleid dat groei koppelt aan armoedebestrijding en klimaatbeleid, bewijst hij dat een alternatief mogelijk is.

Het zijn moeilijke tijden voor vrede en veiligheid. Het laatste nucleaire wapenbeheersingsverdrag is donderdag 5 maart afgelopen. Bovendien stuurt de militaire lobby in Europa ook steeds meer aan op het snel uitbreiden van “vreedzame” kernenergie.

Ziekenhuizen in Somalië zien de helft meer gevallen van ernstige ondervoeding. Een hongersnood dreigt, nu de internationale hulp voor het land met tweederde is gedaald.

In Ronse zijn vrijdagavond zo'n 250 mensen op straat gekomen om te protesteren tegen het PFAS-beleid. Bij de protestanten waren heel wat gezinnen, die zich zorgen maken over de gezondheid van hun kinderen. Ze eisen onder meer gratis bloedonderzoeken en een verhuizing van textielbedrijf Utexbel.

De oorlog in het Midden-Oosten doet landen over de hele wereld een versnelling hoger schakelen om minder afhankelijk van olie te worden. Landen die voluit inzetten op elektrificatie hebben een stevige voet voor, schrijft energie-expert Hussein Dia. ‘Minder olieafhankelijkheid is niet enkel klimaatbeleid, het is van vitaal belang voor energiezekerheid en nationale veiligheid.’

Op 8 maart volgt elk jaar opnieuw dezelfde vraag: Waarom hebben we nog een Vrouwendag nodig? Alsof we de voorbije maanden en dagen vergeten zijn. Alsof de pijnlijke realiteit en actualiteit niet plaats vond. Alsof stilstaan bij andere verworvenheden betekent dat gendergelijkheid er al voor iedereen is. Guess what? It isn’t!

Om de twee weken wordt er in België een vrouw vermoord omdat ze vrouw is: feminicide. Daar gaat vaak een patroon van controle en manipulatie aan vooraf. Zijn de daders ‘rotte appels’ die telkens dezelfde techniek gebruiken of zijn ze onderdeel van een structureel probleem?

Sinds 2 maart wordt ook Libanon meegesleept in de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran. Niet alleen het zuiden van Libanon, ook het kosmopolitische Beiroet krijgt te maken met zware Israëlische luchtaanvallen. MO*journaliste Tine Danckaers was kort voor de oorlog uitbrak in de Libanese hoofdstad. Ze geeft tekst en uitleg bij de huidige gebeurtenissen.

"De beste keuze die ik ooit heb gemaakt." Dat zegt Guy Bresseleers (56) uit Merksem over zijn beslissing om elke dag met de fiets naar het werk te gaan. Hij is niet alleen: 1 op de 4 Vlamingen fietste in 2024 naar zijn of haar job en dat is dubbel zoveel als 20 jaar geleden, zo toont een grootschalige studie bij bijna 1,8 miljoen werknemers in ons land. Doet ook het openbaar vervoer beter? En wat met de auto?

Waarnaartoe met dolfijnen die heel hun leven in gevangenschap hebben doorgebracht? Die vraag dringt zich op nu veel Europese dolfinaria moeten sluiten. Het Waalse dierenpark Pairi Daiza wil een oplossing bieden en dolfijnen opvangen in een reservaat. Gaia is resoluut tegen: "Dit is geen reddingsactie, maar gewoon een nieuw dolfinarium."

Volgens analist Andrew Korybko dient de oorlog tegen Iran Trumps strategie om China te verzwakken. Een pro-Amerikaans regime in Teheran zou de VS controle geven over Iraanse energiebronnen, om deze als geopolitiek drukmiddel tegen Beijing in te zetten.

De winning van gas en olie door middel van fracking baart Argentinië steeds meer zorgen. Het is een stabiele bron van inkomsten voor het Latijns-Amerikaanse land, maar het aantal aardbevingen neemt ook opvallend toe.

Er is veel ‘kritiek’ in de Westerse media op de opportuniteit van de aanval die de VS en Israël hebben ingezet tegen Iran op 28 februari 2025. Wat er niet staat zegt echter zoveel meer. Zo is het voornaamste feit tijdens die aanvallen nergens een hoofdartikel waard: bij een bombardement op een school in de stad Minab werden minstens 165 leerlingen vermoord.

Het afvalwater uit onze toiletten, restaurants en industrie bevat een schat aan waardevolle stoffen en energie die nu gewoon verloren gaan. Bacteriën zijn de sleutel om een flink deel daarvan te recupereren, denkt de Vlaamse onderzoekstinstelling VITO.

De tech-industrie heeft een enorme focus op het terugdringen van CO2-uitstoot. Maar dat maskeert een veel diepere milieucrisis, schrijft ceo Raymond van Eck van Fairphone. ‘Ook groene producten kunnen enorm destructief zijn voor de natuur als we niet verder durven kijken dan alleen onze uitstoot.’

In het zuiden van Iran werden 165 mensen gedood door een aanval van de VS en Israël op een meisjesschool. Volgens Donald Trump en Benjamin Netanyahu dienen die bombardementen om de mensen in Iran te bevrijden.

Amerikaanse AI-bedrijven OpenAI en Anthropic hebben een akkoord met het Pentagon om hun modellen te gebruiken in militaire netwerken, al doet Anthropic dat onder bepaalde voorwaarden. Maar wie bepaalt de grenzen van militaire AI: de overheid of de maker?

De eerste officiële klimaatmigranten uit eilandstaat Tuvalu zijn in december aangekomen in Australië. Via een nieuw migratieprogramma vonden ze een veilig onderkomen voor de oprukkende zeespiegel. Daarmee is Australië het eerste land ter wereld dat een klimaatvisum in het leven roept, want 'vluchten voor het klimaat' is zo eenvoudig nog niet.

De wereld was al bijzonder onrustig, en dat is er sinds de aanvallen op Iran niet op verbeterd, schrijft professor emeritus Midden-Oosten-studies Amin Saikal. ‘Irans regime is gebouwd om te overleven, dus de weg lijkt open te liggen voor een langdurig conflict.’

Vandaag, nu we overspoeld worden met lage-kwaliteitsdata, moeten universiteiten en journalistiek hun rol als waarheidszoekers waarmaken. Generatieve AI ondergraaft die rol: het bespaart tijd, maar juist door tijd te nemen ontstaat zelfstandig, kritisch denken.

Als alles goed gaat, dan lopen er binnenkort opnieuw wilde tijgers rond in Kazachstan. Vroeger leefde de Kaspische tijger daar, maar die is er zowat 70 jaar geleden uitgestorven. Het land wil nu wilde tijgers herintroduceren aan het Balkasjmeer in het zuidoosten. VRT NWS kon erover spreken met Stuart Chapman, hoofd van het internationale tijgerprogramma van het Wereldnatuurfonds WWF.

De uitstoot van houtverbranding in Vlaanderen stijgt fors, maar de Vlaamse overheid rapporteert aan Europa juist dalende cijfers. Terwijl metingen op het terrein in 2022 een toename van ruim 44 procent tonen, gaf Vlaanderen voor datzelfde jaar een daling van 16 procent door. Door foutieve rapportering en een falend houtkachelbeleid worden de gezondheidsrisico’s onderschat.

Met deze aanval op Iran nemen Trump en Netanyahu een roekeloze sprong richting escalatie. De regio balanceert op de rand van een grote oorlog die de wereldeconomie en de nucleaire veiligheid kan ondermijnen.

Trumps losgeslagen manier om “vrede” te stichten is niet alleen in strijd met de methodes van de Verenigde Naties, maar gaat ook radicaal in tegen cruciale onderzoeksbevindingen. Docent en onderzoeker Lodewijk Van Dycke geeft vijf redenen waarom deze aanpak nooit succesvol kan zijn.

Onze planeet heeft grenzen en het is een kwestie van tijd voor we op die grenzen botsen. Toch ziet milieuwetenschapper Aaron Van Poecke dat de huidige beleidsmakers blijven ijveren voor ongebreidelde economische groei ten koste van dringende ecologische maatregelen. Hij roept op tot een eerlijk debat waarbij de wetenschappelijke realiteit als vertrekpunt wordt genomen om tot een economisch model te komen dat niet ten koste gaat van de planeet.

De wereldwijde opwarming van de oceanen kan de hoeveelheid beschikbare vis met 19,8% doen afnemen. Dat toont een nieuwe studie in het wetenschappelijk tijdschrift Nature aan.

Het opwarmen van in plastic verpakte kant-en-klaarmaaltijden en afhaalmaaltijden in de magnetron of oven kan honderdduizenden micro- en nanoplastic deeltjes vrijgeven. Volgens een nieuwe analyse van Greenpeace International komt hierbij ook een cocktail van giftige chemicaliën rechtstreeks in het voedsel terecht. Het rapport, Are We Cooked? The Hidden Health Risks of Plastic-Packaged Ready Meals, beoordeelde 24 recente wetenschappelijke studies. Het concludeert dat kant-en-klaar maaltijden die worden verkocht als “veilig om te verhitten” miljoenen mensen dagelijks blootstellen aan gevaarlijke stoffen.

Het aantal dagen waarop de weersomstandigheden ideaal zijn om extreme bosbranden in gang te zetten, is de afgelopen 45 jaar wereldwijd bijna verdrievoudigd. Dat zegt een nieuwe studie in Science.

Volgens een Duitse studie kan het geschikte grasland voor runderen, schapen en geiten deze eeuw met 36 tot 50% krimpen door de klimaatverandering. Dat heeft gevolgen voor tientallen miljoenen veetelers en meer dan een miljard dieren.

Bijna de helft van de pesticiden die gebruikt mogen worden op belangrijke landbouwgewassen in Latijns-Amerika, is verboden of niet goedgekeurd in de Europese Unie (EU), blijkt uit nieuw onderzoek. De tol in de regio is groot.

De Europese Unie moet zich dringend beter voorbereiden op toekomstige én huidige klimaatrampen. Daarvoor waarschuwt een raad van topwetenschappers. De EU heeft onvoldoende gecoördineerde plannen om de gevolgen op te vangen van overstromingen, bosbranden, hitte of droogte.

De CO₂-uitstoot van de industrie moet tegen 2040 met 90 procent dalen, een enorme inspanning. Vlaanderen heeft een sterke basisindustrie met hoge CO₂-emissies: staal, chemie en olieraffinage. Om die ‘oude’ industrie het koolstofneutrale tijdperk binnen te loodsen zijn nieuwe productieprocessen nodig. De Vlaamse regering maakt daar plannen voor, maar op het terrein wil dat voorlopig niet lukken.

Meer dan 2500 plantensoorten hebben het potentieel om zich in het opwarmende Noordpoolgebied te vestigen en bestaande soorten te verdringen. Noorwegen is een van de landen die bijzonder groot gevaar lopen.

China lijkt erin geslaagd om een van de meest onherbergzame woestijngebieden in te dammen door een massaal aanplantingsprogramma. Volgens een nieuwe studie slaat het gebied nu meer CO2 op dan het afgeeft, wat goed nieuws is in de strijd tegen de klimaatverandering.

Journaliste en auteur Tine Hens is een oude bekende bij de trouwe MO*lezer. Ze schrijft al jarenlang artikels en boeken (Het is allemaal de schuld van de Chinezen, Het klein verzet) over het klimaat en geeft er lezingen over. De titel van haar nieuwste boek, Archief van mogelijk verlies, belooft een ontdekking van iets dat we nog niet kwijt zijn.

ETS: het woord viel al veelvuldig tijdens de industrietop in Antwerpen gisteren en de informele Europese top in Alden Biesen vandaag. Wat is die Europese koolstofmarkt precies, en waarom is het systeem in het leven geroepen? En waarom is ETS plots zo'n hot topic?

Er worden weliswaar steeds meer middelen ingezet voor de klimaattransitie van de industrie, maar het niet duidelijk of die middelen wel doeltreffend gaan aangewend worden. De industrielobby wil de kosten voor de uitstap uit de koolstofindustrie afwimpelen over de overheid, op de belastingbetaler. Thomas Goorden, Jelle De Mey en Bart Grugeon Plana zijn zeer kritisch over deze plannen.

De wereld heeft zichzelf tot doel gesteld om veel grotere stukken van de oceanen te beschermen tegen overbevissing en andere bedreigingen. Dat is veelbelovend, maar alleen als lokale gemeenschappen erbij betrokken worden, zeggen lokale vissers en experten.

In een veranderend klimaat spelen bossen een nog belangrijkere rol: de bodems onttrekken steeds meer methaan aan de atmosfeer naarmate het klimaat wijzigt, hebben Duitse onderzoekers vastgesteld.

We schieten onszelf economisch en demografisch in de voet met het “strengste asiel- en migratiebeleid ooit”. Dat is het besluit van denktank Minerva over het federale anti-migratiebeleid. Dat beleid is economisch nefast. Net als Groot-Brittannië, Frankrijk, Spanje en Italië heeft België migratie broodnodig.

De industrietop in Antwerpen en Alden Biesen wordt door de media bejubeld, met Bart De Wever in een glansrol. Maar onder de radar zet vooral één speler de agenda: CEFIC, de machtige koepellobby van de chemische industrie.

Israël organiseerde op 26 en 27 januari dit jaar voor de tweede keer een antisemitismeconferentie. Net als vorig jaar is die conferentie doordrongen door islamofobe uitgangspunten. Verschillende sprekers komen uit extreemrechtse partijen, wat de bijeenkomst ronduit absurd maakt.

Krijgt de Europese industrie korting op haar CO2-uitstoot? Dat is een van dé grote vragen die deze week voorligt op de Europese industrietop. Vooral bedrijven die veel uitstoten, zoals chemische of metaalbedrijven, zeggen dat de Europese klimaatkosten het onmogelijk maken om te concurreren met niet-Europese bedrijven. De Europese Commissie is bereid om het systeem te herzien: "Er zijn geen heilige huisjes."

Een accu die liefst minstens tien jaar meegaat, geen zeldzame grondstoffen nodig heeft en snel oplaadt? Wetenschappers werken eraan, ook bij technologie die al bestaat. ‘Aan lithiumionaccu’s kunnen we nog flink wat verbeteren.’

Ozonvervuiling zet de sociale orde in mierenkolonies helemaal op zijn kop. Mieren herkennen elkaars geursignalen niet meer, met geweld binnen de kolonie tot gevolg.

Belgische woningen dreigen massaal oververhit te raken als gevolg van de klimaatopwarming. Dat is de conclusie van onderzoekers van de KU Leuven over hoe hittebestendig onze woningen zijn - veel te weinig dus. De oplossing? We moeten de zogenoemde 'ladder van koeling' volgen - en het installeren van airco is daarbij slechts de laatste stap. "Er is een mindshift nodig."

Gezinnen in Zuid-Soedan leven dagelijks met de realiteit van escalerend conflict in hun land. Met de overstromingen die daarbovenop komen, neemt de hongersnood er catastrofale vormen aan, waarschuwt Oxfam.

Hoe stabiel zijn de Spaanse bergdorpen in de Sierra de Grazalema nog na de uitzonderlijk zware regenval? De poreuze ondergrond van kalksteen en dolomiet is helemaal verzadigd geraakt door water dat zich ondergronds heeft opgestapeld, waardoor het gevaar op instortingen en verzakkingen her en der groot is. "Er is gevaar voor een structurele instorting."

Het Olympisch Comité overweegt de Winterspelen en de Paralympische Spelen een maand vroeger te organiseren. Door de klimaatverandering zijn geschikte omstandigheden voor wintersport in februari en maart immers steeds minder gegarandeerd. Volgens het IOC zouden er in 2040 nog slechts 10 gastlanden in aanmerking komen. Waar natuurlijke sneeuw steeds minder vanzelfsprekend is, kan kunstsneeuw een oplossing brengen, maar ook dat heeft zijn limieten.

Vandaag rijden er amper personenwagens op waterstof over onze wegen. Ooit, een jaar of 15 geleden, leek de toekomst de waterstofwagen toe te lachen. Ook in de Europese plannen om de uitstoot van de transportsector te vergroenen, lijkt er amper nog rekening mee gehouden te worden. Hoe zou het nog zijn met de waterstofwagen?

De economische modellen die gebruikt worden door overheden, pensioenfondsen en centrale banken onderschatten de snel groeiende risico’s van de klimaatverandering, waarschuwen Britse economen. Ze zijn gebaseerd op aannames die niet langer kloppen naarmate de wereld warmer en extremer wordt.

Spanje en Portugal krijgen al een paar dagen af te rekenen met bijzonder slecht weer en beterschap is niet meteen in zicht. In de Spaanse regio Andalusië is code rood afgekondigd voor zware regenval. In Portugal is een dode gevallen en geldt code oranje voor de hele kustlijn. Het slechte weer wordt veroorzaakt door de zuidelijke ligging van de straalstroom. Tegelijk zit het weer in Europa al een hele tijd geblokkeerd: met heel koud weer boven het noordoosten van Europa.